همديگر قرار داده بود كه همه بر خوان نعمت الهى نشستهاند . انصار به نيكى فضل و برترى مهاجرانى را كه در مقابل نخستين ضرباتى كه به نيروى در حال شكلگيرى اسلام وارد مىآمد تحمّل كرده بودند آزارهاى مشركان را به جان خريده و از سرزمين و از كنار آنچه در اختيار داشتند بيرون رانده شده بودند درك مىكردند و بدينسان بود كه خداوند آنان را به جاى ترس و بيمى كه از آن رنج مىبردند از امنيّت و به جاى خواريى كه ضعيفتران متحمّل آن مىشدند از عزّت و سربلندى برخوردار ساخت ؛ چه ، به عزّتمندى خداوند عزّت يافتند و به توفيق الهى و به سبب همين مؤمنان بود كه خواست الهى [ در جامعه ] تحقق يافت .
همينانند كه خداوند دربارهءشان مىفرمايد : « [ غنايم ] از آن تنگدستان مهاجرى است كه از سرزمين خود و از آنچه داشتند رانده [ و محروم شدند ] و در پى فضل و خشنودى الهىاند و خدا و رسول او را يارى مىدهند و همينان راستگويانند . نيز براى آن كسانى كه قبل از آنها در اين خانهها بودند و ايمان گزيده بودند و هركس را كه به سوى آنان هجرت كند دوست مىدارند و در دل خود را نيازمند و وابسته بدانچه به مهاجران داده شده است نمىبينند و [ ديگران ] را بر خود ترجيح مىدهند هر چند خود تنگدست باشند . هركس از بخل خويش در امان بماند [ در رديف ] رستگاران خواهد بود » « 6 » .
همچنين خداوند دربارهء اين گروه از مسلمانان مىفرمايد : « پيشتازان نخستين ، از مهاجر و انصار و نيز كسانى كه به نيكى از آنان پيروى كردند ، خداوند از آنان خشنود است و آنان از او خشنودند و نيز [ پروردگار ] براى آنان بهشتهايى آماده كرده است كه از زير آن نهرهايى جارى است و جاودان در آن خواهند بود كه اين ، رستگارى بزرگى است » « 7 » .
پيشتازان نخستين كه در اين آيه از آنان ياد مىشود همان كسانى هستند كه
هامش
( 6 ) - حشر / 9 - 8 .
( 7 ) - توبه / 100 .