روابط اجتماعى و خانوادگى بود . از آنجا كه آنچه در اين پيمان از فرستادگان مدينه خواسته شد براساس عقيدهء توحيدى بخشى از عقايد اسلام و بخشى از عبادات آن است رسول خدا ( ص ) از آنان تعهّد گرفت كه در عمل بدان پايبندى نشان دهند .
[ آنگونه كه در البداية و النهاية آمده است ] عباده در ادامهء سخن خود متن پيمان را چنين ذكر مىكند :
« پس رسول خدا ( ص ) بر . . . اين امور با ما بيعت كرد و پيمان نهاد كه هيچ چيز را شريك خداوند قرار ندهيم ، دزدى نكنيم ، زنا نكنيم ، فرزندان خود را نكشيم ، دربارهء فرزندانى كه از خود مايند به تهمت آنان را به ديگران نسبت ندهيم و [ بالاخره ] در هيچ كار خيرى رسول خدا ( ص ) را نافرمانى نكنيم » . « 17 »
در ادامهء همين حديث در كتاب مذكور چنين آمده است :
« [ پس رسول خدا ( ص ) فرمود : ] » اگر به اين پيمان وفا كرديد بهشت از آن شما خواهد بود و اگر به يكى از اين گناهان دامن آلوديد و در دنيا به سبب آن حدّ خورديد همين حد كفّارهء آن خواهد بود و اگر آن را تا روز قيامت پوشانديد تكليف آن با خداست . اگر خود بخواهد عذاب مىكند و اگر بخواهد مىبخشد » .
اين حديثى است كه در صحيح مسلم و بخارى و ديگر كتب از طرق گوناگونى به نقل از « زهرى آمده است » . « 18 »
در اينجا مشاهده مىكنيم كه شروط قرار داده شده در پيمان بيعت براى بيان برخى از تكاليف عارى از اختلاف اسلامى بود نه آن كه در بردارندهء امورى پيرامون پناه دادن رسول خدا ( ص ) از سوى آنان و يارى رساندن به او باشد ، چرا كه در آن زمان هنوز رسول اكرم ( ص ) تصميم آن نداشت كه به ميان آن مردم هجرت كند و هنوز امر صريح و يا الهامى از جانب خداوند در اين باره نرسيده بود . بنابراين پيمان بيعت عقبهء اولى با پيامبر ( ص ) پيمان پناه دادن به آن حضرت نبوده و بلكه پيمان تأييد اسلام و جنگ در دفاع از آن نيز نبود ، زيرا كه چنين چيزى تنها هنگامى امكانپذير
هامش
( 17 ) - البداية و النهاية ، ج 3 ، ص 151 - 150 .
( 18 ) - البداية و النهاية ، ج 3 ، ص 151 - 150 .