سخن نگفتند تا آن كه ديگر بار او را در كنار زمزم [ بر زمين ] گذاشتند ، پس جبرئيل او را از ايشان گرفت .
اين حديث حديثى طولانى است كه در پايان آن چنين آمده است : « او از خواب برخاست در حالى كه در مسجد الحرام بود » .
سهيلى صاحب الرّوض الانف بر اين عقيده است كه روايت فوق « نص » است و هيچ اشكالى در آن نيست .
بر خلاف آنچه سهيلى عقيده دارد . ما اين دلالت روايت را بر اين كه اسراء روحانى است داراى اشكال مىبينيم ، چرا كه روايت مزبور مىگويد « قبل از آن كه وحى بر پيامبر ( ص ) نازل شود سه تن به سراغ او آمدند » و بنابراين متن روايت هيچ اشارهاى به مسألهء اسراء و معراج ندارد و شايد اين ماجرا - در فرض اين كه روايت صحيح باشد - به موضوع ديگرى مربوط مىشود .
سهيلى همچنين بر اين عقيده است كه ادلّهاى كه در مورد اسراء رسيده با يكديگر تعارض دارد . وى به همين سبب ميان اين ادلّهء متعارض بدين گونه توافق و همسويى برقرار كرد . كه اسراء دو بار بوده است : يك بار روحانى و بار ديگر جسم و روح با هم .
در مقابل ، ما بر اين عقيدهايم كه ادلّه در اين باره هيچ تعارضى با همديگر ندارد ، بلكه تنها ادلّهاى است گوياى اسراء يا سفر جسمانى مىباشد كه هيچ مجال ترديدى در آن وجود ندارد ، چه اين كه آن ادلّه از قوّت برخوردار است و هرگز دليل ضعيفتر توان تعارض با دليل قويتر را ندارد .
به همين سبب ما معتقديم اسراء يا همان سفر شبانهء رسول خدا ( ص ) از مكّه به قدس با جسم و روح - هر دو - بوده است همچنين ما در آنچه دربارهء اسراء بدان استناد و استدلال شده هيچ دليلى نمىيابيم كه اسراء تنها روحانى بوده باشد و علاوه بر اين دربارهء آيه
« وَ ما جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْناكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ »
« 22 » نيز موضوع
هامش
( 22 ) - اسراء / 60 البته پيش از اين به نقل از علّامه طباطبايى آورديم كه مراد از رؤيايى كه آيه از آن سخن مىگويد همان است كه خواب ديد بنى اميه از منبر او بالا و پايين مىپرند . م .