رؤيا و يا وحيى از جانب خداوند بوده است .
در مقابل اين قول [ يعنى قول به اسراء جسمانى ] كه آيهء قرآن گوياى آن است قول ديگرى وجود دارد كه از عايشه و از معاوية بن ابى سفيان روايت شده است .
البتّه معاويه و پدر او در زمان معراج و اسراء از كسانى بودند كه رسول خدا ( ص ) را تكذيب مىكردند و با او دشمنى و مقابله داشتند ، امّا اين احتمال وجود دارد كه او آنچه را در اين باره مىگويد از ديگر كسانى كه خود شاهد و يا ناظر بودهاند نقل كرده باشد ، آن سان كه عايشه نيز با آن كه در آن زمان با رسول خدا ( ص ) ازدواج نكرده بود در اين باره به نقل از ديگران سخن گفته است .
به هر حال معاويّه كه پس از عايشه اسلام آورد ، به اين گفتهء عايشه براى اثبات ادعاى خود استناد كرد ، در حالى كه [ به ادّعاى او و هم مسلكانش ] به رسول خدا ( ص ) چنين نسبت دادهاند كه امر فرمود اين دين از عايشه گرفته شود !
در اين ميان اين خبر در درون خود شامل اظهاراتى است كه اين گمان را در انسان به وجود مىآورد كه معاويه در روايت كردن اين حديث از عايشه راست نگفته است ، چه اين كه در روايت معاويه آمده است كه عايشه مدعى است « او بدن رسول خدا ( ص ) را غايب نيافت » . اين فقره از روايت به وجود آورندهء اين گمان اين گمان در خواننده است كه در زمان معراج پيامبر و عايشه در يك بستر بودهاند در حالى كه مورّخان و محدّثان بر اين اجماع دارند كه پيامبر در مدينه با عايشه همبستر شد طرفداران اين نظريّه به روايتى از حسن بصرى استناد مىكنند كه مراد از رؤيا در آيه
« وَ ما جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْناكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ »
« 19 » همان چيزى است كه در شب معراج به وقوع پيوست و از سوى ديگر مراد از رؤيا همان چيزى است كه انسان در خواب مىبيند ، آن گونه كه پس از آن كه يوسف آنچه در خواب ديده بود به پدرش يعقوب گفت وى به او چنين توصيه كرد كه
« يا بُنَيَّ لا تَقْصُصْ رُؤْياكَ عَلى إِخْوَتِكَ »
« 20 » يعنى
هامش
( 19 ) - اسراء / 60
( 20 ) - يوسف / 5 .