بردهايم . هرچند درست آن بود كه قولى جز اين ذكر نكنيم ، امّا بناى آن نداريم تا مسألهاى را كه مورد اختلاف علماست بىهيچ بحث و كنكاشى در آن و بدون بيان نظريّهء درستتر در ميان آراء و نظرات گوناگون واگذاريم . قول ديگر در اين باره ربيع الاوّل و قول سوم رجب است . بنابراين ، به دليل اختلاف آراء در اين مورد لازم است به ازالهء شبهات از پيرامون قول حق و آشكار بپردازيم .
دو : اوّلين آياتى كه از قرآن نازل شد و پاسخ به اين سؤال كه آيا اوّلين آيات آيات نخستين سورهء علق بود يا آيات آغازين سورهء مدثّر .
سه : انواع وحى كه پيامبر با آن مورد خطاب الهى قرار مىگرفت .
ماه نزول وحى
197 - در كتاب زاد المعاد فى هدى خير العباد از ابن قيم جوزى چنين آمده است :
« چون رسول خدا ( ص ) چهل سال را تمام كرد ، نور نبوّت بر او تابيد ، خداوند او را به رسالت خويش مورد اكرام قرار داد و او را به اين كرامت برگزيد و وى را امين ميان خود و بندگانش ساخت . هيچ اختلافى در اين نيست كه بعثت رسول خدا ( ص ) در روز دوشنبه بوده و آنچه در اين ميان مورد اختلاف مىباشد ، ماه بعثت و نيز روز آن است : گفته شده است بعثت در روز هشتم ربيع الاول و 41 سال پس از حادثهء سپاه فيل مىباشد كه همين نيز قول اكثر است . همچنين گفته شده است كه بعثت و نزول وحى در ماه رمضان بود . كسانى كه بر اين نظرند به فرمودهء خداوند استدلال كردهاند كه مىفرمايد : « ماه رمضان همان است كه قرآن به عنوان هدايت براى مردم در آن نازل شده است » « 21 » . اين گروه مىگويند هنگامى كه خداوند پيامبر را به نبوّت مورد اكرام قرار داد و قرآن را به صورت اجمالى بر او نازل ساخت در ماه رمضان و در شب قدر بود كه خداوند قرآن را به آنجا كه پيامبر مشغول اعتكاف در آن بود نازل كرد و سپس هماهنگ با حوادث به صورت تدريجى در طول 23 سال قرآن نزولى ديگر يافت . . . » .
هامش
( 21 ) - بقره / 185 .