هنگام خانوادهاش نيز او را همراهى مىكرد .
ب - در اين خلوت انس جان و روح او صفا مىيافت و براى خداوند خالص مىشد .
ج - همين صفاى دل و جان زمينهاى بود كه به صدق رؤياهاى او انجاميد .
در اينجا دو سؤال مطرح مىشود :
يك : پيامبر از چه هنگام هر سال يك ماه خلوت مىگزيد ؟
دو : وحى و نزول روح القدس بر آن حضرت چگونه آغاز شد ؟ آيا وى در خواب با فرشتهء وحى مواجه شد يا آنكه در عالم بيدارى او را مشاهده فرمود ؟
پاسخ سؤال اخير را در ادامهء مورد بحث قرار مىدهيم و به ايجاز از آن سخن مىگوييم . امّا در مورد پاسخ سؤال نخست و اينكه خلوت گزينى آن حضرت در غار حراء از چه زمان آغاز شد ، اين حقيقت ، مورد اتفاق همگان است كه رسول خدا ( ص ) در حالى رشد كرد كه توجّهش به خداوند معطوف بود و جز او را نمىپرستيد . وى از آن هنگام كه به سنّى رسيد كه معنى عبادت را درك مىكرد و حق خالق بر مخلوق را مىشناخت ، خود را ملتزم به آن مىدانست كه يك « عابد » باشد . او با تدبّر در ملكوت و تأمّل در هستى به سوى خداوند راه يافت و به پرستش او پرداخت ، هرچند از همان آغاز به روش و چگونگى عبادت خداوند نرسيد ، چه ، اين امرى وراى توان انديشههاى بشرى است و در آن ناگزير منقول و حديثى مىبايست . از اين پيش نيز اشاره كرديم كه او براى شناخت آيين ابراهيم كه باقيماندههايى از آن در جزيرة العرب و بويژه در مكّه وجود داشت تلاش مىكرد .
در صدر كلام خويش نيز اين نظر را برگزيديم كه پيامبر به سبب صفاى دل خويش و شايد از طريق رؤياى صادقه به كيفيت نماز ابراهيم پى برده بود ، چه ، هيچ عبادتى بدون نماز نيست و بنابراين ، مادام كه محمّد ( ص ) به عبادت مىپرداخت و اين عادت و رويّهء او شده بود ، ناگزير بايد او به كيفيت نماز رهنمون شده باشد .
اگر محمّد ( ص ) در ميان آن ظلمت فراگيرى كه از بتپرستى به وجود آمده ،
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 533
مساهمون: حسين صابري
ص٥٣٣