آيينهاى عبادى در دوران جاهليّت مىدانست و شايد آنان آمدن به اين غار را به مناسك حج افزوده بودند . پيامبر اكرم ( ص ) نيز مىديد كه اين غار بهترين مكان براى عبادت است ، چرا كه ، در طول سال كسى بدانجا نمىرفت و همانند بيت اللّه الحرام كه محل تجمّع اعراب قرار مىگرفت و هر روز اعراب بر پيرامون آن طواف مىكردند ، نبود . چنين به نظر مىرسد كه با گذشت زمان رفتن به آن غار به عنوان يكى از آيينهاى عبادى متروك شده و شايد اين كار از چيزهايى بود كه در آيين حج ابراهيمى وجود نداشت و بعدها آن را به اين آيين افزوده بودند . به هر حال پرداختن بيشتر به اين موضوع در بحث ما كه سيرهء رسول خداست چندان اهميّتى ندارد .
در احاديث صحيح چنين آمده است كه آن حضرت ( ص ) در شبهاى دههء آخر ماه رمضان بر آيين ابراهيم به عبادت مىپرداخت و پيوسته در هر سال در ماه رمضان براى ديگر ماهها توشهء عبادت برمىگرفت . وى مراسم عبادى ماه رمضان را با رفتن به جوار خانهء خدا و طواف پيرامون كعبه آغاز مىكرد ، آنگاه صدقات فراوانى مىداد و اطعام مىكرد و سپس به غارى در كوه حراء مىرفت . اين غار در پايين و در دامنهء كوه قرار نداشت ، بلكه دهانهء غار در نقطهاى بلندتر بود . اين غار به گونهاى است كه هم اكنون نيز اگر كسى قصد رفتن به آن را داشته باشد تنها با كوهپيمايى همراه با مشقتى و نه به آسانى به آن نمىرسد . نيز اگر كسى از پايين به اين غار بنگرد خواهد ديد كه رسيدن به آن جز با مشقت و سختى امكانپذير نيست و اين خود ، حكايت از آن دارد كه خداوند به محمّد ( ص ) توانايى جسمى قابل ملاحظه ، توانايى و تحمل و رغبتى صادقانه به عبادت ارزانى داشته بود ، عبادتى كه تنها بندگان صاحب عزم و اراده بر آن قادرند .
هنگامى كه شهر رمضان به پايان مىرسيد ، رسول خدا ( ص ) به خانه باز مىگشت .
او در راه بازگشت به خانه به سراغ بيت اللّه الحرام مىرفت و به طواف بر پيرامون آن مىپرداخت ، از توشهاى كه برايش باقى مانده بود ، صدقه مىداد و از آنچه برايش بر جاى مانده اطعام مىكرد و سپس در بر خديجه همسر پاك خويش مأوى مىگرفت .
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 530
مساهمون: حسين صابري
ص٥٣٠