كه اگر مشركان رو در روى او قرار گيرند ، هرچند تنها باشد بايد با آنان به جنگ و نبرد بپردازد و اين وظيفهء اختصاصى رسول خداست .
به هر حال ، هرچه مفهوم اين آيه باشد ، اين حقيقت انكار ناپذير خواهد بود كه پيامبر ( ص ) خود بار سنگين جهاد و نبرد روياروى در صحنهء پيكار را بر دوش مىكشيده ، در اين راه دريغى نداشت و صابرتر و پايدارتر از همه اصحاب خود در صحنهء نبرد بود ، چه اينكه هرگز از صف پيكار نگريخت و هرگز جاى امنى براى خود انتخاب نكرد ، هرچند همهء اطرافيان از پيرامون او گريخته باشند .
از دليرمرد ميداندار اسلام على بن ابى طالب روايت شده است كه فرمود :
« هنگامى كه تنور جنگ به شعلهورترين حالت خود مىرسيد و چشمها سرخ مىشد ، ما به رسول خدا ( ص ) پناه مىبريم و هيچ كدام ما بيش از او به دشمن نزديك نبود . من خود در نبرد بدر مشاهده كردم كه به پيامبر پناه مىبرديم و او از همهء ما به دشمن نزديكتر و از همه دلاورتر بود » « 83 » .
بدينسان ، رسول خدا پرچم هدايت مسلمانان در ميدان نبرد و شجاعترين و پايدارترين مجاهدان بود .
عبد اللّه بن عمر كه خود شاهد جنگهايى بوده است مىگويد : « هرگز از رسول خدا با شجاعتتر ، كارآتر ، بخشندهتر و خشنودتر نديدهام » . بنابراين ، او شجاعى خشنود به تقدير الهى ، بزرگوار و بخشنده و صبور و پايدار بود كه در گرماگرم نبرد در ميدان مىايستاد و شمشير برمىكشيد تا هر نعرهء سرمستانهاى را پاسخ گويد و خفه كند .
او با همهء شجاعت و دليرى و با همه استوار دلى بردبار و پر تحمّل بود ، آنسان كه در نبرد احد به سختى مجروح شد و خون از سرتاسر زخمهاى او سرازير
هامش
( 83 ) - گفتنى است بخشى از آنچه مصنّف بدان استناد جسته در نهج البلاغه آمده است . ر . ك . غريب كلامه / 9 .