حرمان كه از فلسفهء هند مايه گرفته است . به ديگر عبارت زهد او زهدى دستاورد ساز بود كه براى ديگران در آمد به وجود مىآورد و براى خود مقدارى اندك و همان اندازه كه زندگى خود را به پا دارد و بتواند همچنان به كسب روزى براى ديگران ادامه دهد باقى مىگذاشت .
احمد بن حنبل مراتب زهد را چنين ترتيب داده است كه مرحلهء نخست كه كمترين حدّ زهد مىباشد ترك حرام است . مرتبهء دوّم نيز ترك حلالهاى غير ضرورى است كه شخص خود را از برخى از آنها مىكند و خود را از برخى حلالها بىآنكه آنها را حرام بداند محروم مىسازد تا نفس خويش را به تحمّل حرمان در صورتى كه برخى از خواستههاى حلالش برآورده نشود عادت دهد كه اين زهد تهذيب و تربيت نفس است . مرتبهء سوّم نيز كه بالاترين مرتبه مىباشد آن است كه خود را از ذكر و ياد خدا به گرفتارى دنيا و خواستن همه چيز آن براى خود مشغول نسازد كه اين زهد عارفان است .
زهد محمّد بن عبد اللّه ( ص ) قبل از بعثت حتّى از اين نيز فراتر و والاتر بود ، چرا كه وى پيوسته در هر كارى كه انجام مىداد ، در هر عبادتى كه در پيش مىگرفت و در هر انديشهاى كه فكر خود را در آن به كار مىگرفت به ذكر و ياد خدا مشغول بود و براى آن كار نمىكرد كه حاصل كارش به خود وى باز گردد ، بلكه براى آن كار مىكرد كه حاصلش به سود ديگران تمام شود . بدينسان ، او در سرتاسر حيات خود پرستشگرى بود كه جز براى خدا كار نكرد و اگر مشغول داشتن دل به ذكر خداوند زهد عارفان است ، وى زهدى فراتر از اين داشت .
زهد پيامبر : پس از بعثت
144 - زهد رسول خدا ( ص ) پس از بعثت ادامهء زهد وى در دوران پيش از آن بود ، هر چند اين زهد پس از بعثت صورتى والاتر و پر ارجتر يافت ، زيرا وى در اين دوره بار رسالت و مسؤوليت يك دولت را بر دوش كشيد و در همان حال ، به