محمّد ( ص ) پيوسته اعلام مىفرمود كه تفكّر در خداوند و آفريدهها و نعمتهاى او اساس عبادت است و هيچ عبادتى بدون معرفت خدا وجود ندارد .
صفّى رسول خدا و محبوب برگزيده او على بن ابى طالب ( ع ) مىفرمايد : « از رسول خدا دربارهء طريقه و سنّت او پرسيدم . فرمود : شناخت سرمايه من ، حبّ الهى اصل و اساس مورد اعتماد من ، شوق مركب من ، صبر رداى من ، رضا و خشنودى به خواست الهى دستاورد من ، عجز در پيشگاه او افتخار من ، زهد و پارسايى حرفهء من ، يقين نيروى من ، راستى شفيع من ، طاعت مايهء اعتماد و كفايت كنندهء من ، جهاد هم آغوش من است و نور ديدهء من در نماز است » .
چند جمله ديگر نيز در روايت ديگرى به اين فرمودهء رسول خدا ( ص ) افزوده شده است كه « ميوه دل من در ذكر خداوند ، كار من براى امتم و شوق من به پروردگارم است » « 43 » .
140 - يكى از ويژگيهاى اخلاقى رسول خدا ( ص ) دورى گزيدن از مردم بود ، مگر در به جاى آوردن كارى نيك و پسنديده ، صلهء رحم ، دادرسى گرفتاران و يا بردوش كشيدن بار زندگى ناتوانان . در چنين مواردى آن حضرت با مردم درمىآميخت و به آنان نزديك مىشد تا سودى بديشان برساند . او حتّى زمانى كه در خلوت انس نيز قرار داشت از مردم بريده نبود چرا كه وى مگر براى خير و سعادت مردم نيامده و خلوت او خلوت انسى بود كه در آن به سوى خداوند - آفريدگار مردم - قرار و آرامش مىيافت تا از آن پس به هدايت مردم بپردازد .
هر چه بر عمر آن حضرت مىگذشت ، دورى گزيدن وى از مردم و انديشيدن او در چگونگى كسب خشنودى پروردگار ، شناخت صفات او و راه يافتن به كارى كه او را خشنود مىسازد نيز بيشتر مىشد و وى در اين خلوت گزينى و تفكّر مايهء روشنى ديدگان و آرامش دل خويش را مىيافت و در اين همه ، جز خدا
هامش
( 43 ) - الشفاء . ج 1 . ص 86 .