خورشيد برود گذر نكرد ، بلكه بىنياز از چنين مراحلى ، در همان مرحلهء پرستش خداوند و درك عظمت قدرت او و شايستگى او و نه هيچچيز ديگر براى خدايى ايستاد .
سبب اين امر نيز كه محمّد ( ص ) به برداشتن گامهايى كه ابراهيم برداشته بود نيازى نداشت آن است كه ابراهيم در زمان خود كسانى را مىديد كه در كنار بتها ، ستارگان و يا خورشيد را مىپرستند . به عبارت ديگر ، او در جامعهاى نبود كه در ميان مردم آن كسانى وجود داشته باشند كه فراوان ياد خدا كنند ، هر چند انحرافاتى در عقايد آنان راه يافته باشد . امّا بر خلاف اين ، اعراب به سبب باقيماندههايى از آيين ابراهيم در ميان آنان خدا را مىشناختند و در مراسم حج - آن آيين عبادى كه آرمان ابراهيم بود - از خدا ياد مىكردند . بنابراين ، آنان هرچند همراه با انحرافاتى به خدا آگاهى داشتند و يكسره نسبت به او نادان و بىاطّلاع نبودند و همانگونه كه يادآور شديم در مناسك حج ، در تلبيه گفتن و در وقوف به مشاعر نام خدا را بر زبان جارى مىكردند و گمراهى آنان در اين بود كه به خداوند شرك مىورزيدند . اين در حالى است كه آنچنان كه از تاريخ كلدانيان و مصريان برمىآيد آنان در هيچ آيين عباديى از خدا ياد نمىكردند .
به همين سبب وقتى محمّد ( ص ) در ميان قومى نشأت يافت كه خدا را مىشناختند و البتّه در پرستش او بتانى را شريك وى قرار مىدادند ، بدعتهاى آنان را مورد انكار قرار داد و بدان پشت كرد و حتّى بر انكار آنها اصرار فراوان ورزيد و از باقيماندههاى آيين ابراهيمى تنها اعتراف به خداوند را بر جاى گذارد . بدينترتيب او به ربوبيّت يگانه او و به شايستگى اختصاصى او براى خدايى و پرستش شدن ايمانى راسخ داشت « 40 » .
هامش
( 40 ) - البتّه ما رسول خود را از اين با عظمتتر مىدانيم كه خداپرستى او از تأثير جامعهاى شبه مسلمان در دوران قبل از نبوّتش ناشى شده باشد ، بلكه او خود سرّ عالم هستى و فيض نازل شدهء الهى براى دستگيرى انسانهاى مانده در منجلاب جهان شركآميز مادى و هموست كه از وى چنين روايت شده كه فرمود : « در حالى كه گل آدم سرشته مىشد من پيامبر بودهام » م .