رحمت و خير است كه بر نيازمندان گشوده مىشود . اين در آن هنگام گشوده مىشود كه ثروتمندى از آنچه دارد به نيازمندان دهد و در اين كار خود هيچ منّتى بر آنان و يا هيچ توقّع فزونى يافتن ثروت خود را نداشته باشد ، بلكه بدان هدف بذل سخاوت كند كه نياز نيازمندى را بر طرف سازد يا مددخواه را كمكى رساند و يا به تعبير ديگر صدقهاى دهد و در آن انتظار هيچ پاداش و سپاسى از مردم نداشته و بلكه تنها بدانچه در پيشگاه پروردگار است ، اميد داشته باشد .
چنين ويژگيى خوى و خصلتى اجتماعى است كه پيوند دوستى و محبّت ميان يكايك افراد جامعه برقرار مىسازد .
حكيمان فضايل را چهار چيز شمردهاند كه حكمت ، شجاعت ، عفت و سخاوتاند . بنابراين ، جود و سخاوت فضيلتى گروهى است كه تنها كسانى آن را دارند كه حقوق جامعه بر خود را درك و احساس مىكنند .
پيامبر ( ص ) مردى با سخاوت بود كه آنچه را در اختيار داشت ، اگرچه خود بدان نيازمند مىبود - به ديگران مىبخشيد و همو بود كه به مؤمنان آموخت تا اگر چه خود نيازمند و محتاج باشند ديگران را بر خود ترجيح دهند .
ابن عباس مىگويد : « او سخاوتمندترين و بخشندهترين مردم بود كه بيشترين جود و بخشش را در ماه رمضان ، آن هنگام كه جبرئيل با پيام وحى الهى با او ملاقات مىكرد و قرآن را بر او وحى مىكرد داشت . بنابراين جود و سخاوت و خير رسول خدا سرشارتر و فراوانتر از نسيمى همه جا گسترده بود .
بدينوصف جود و سخاوت صفت هميشگى او بود كه كاستى نمىيافت و پيوسته رو به فزونى داشت ، در ماه رمضان اوج مىگرفت و در دههء آخر همين ماه به اوج خود مىرسيد .
او پيش از بعثت نيز بخشنده و سخاوتمند بود ، آنسان كه پس از بعثت نيز چنين و بلكه فراتر از آن بود ، زيرا هر چه او داشت ، پس از بعثت كمال و فزونى يافت . اوست كه خديجه در آستانهء بعثت به وى اظهار مىدارد كه « تو بار زندگى
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 376
مساهمون: حسين صابري
ص٣٧٦