به سوى تجارت
93 - قريش در ميان اعراب به بازرگانى و تجارت شهرتى بسزا داشتند و بزرگان و سران اين طايفه همه ، بازرگان بودند . اين نيز بدان سبب بود كه مكّه سرزمينى مناسب براى كشاورزى نبود ، بلكه در بيابانى بىكشت و زرع قرار داشت .
از ديگر سوى ، اعراب از چنان صنعتى نيز برخوردار نبودند كه منشأ درآمدى اقتصادى براى آنان باشد . رواج بازرگانى در اين شهر نيز از اين مايه مىگرفت كه مكّه ، به دليل وجود خانهء كعبه محلّ تجمّعى براى همهء مردم بود و زائران آن خانه از هر نقطهء دور و يا نزديك بدانجا مىآمدند و در ايّام حج بازارهايى برپا مىشد ، بازرگانان در اين بازارها به تجارت مىپرداختند و در كنار آن شبهاى شعر و مسابقات ادبى برگزار بود . بدينترتيب در كنار مبادلات تجارى نوعى مناظرهء ادبى و ترويج و تبليغ دستاوردهاى ادبى وجود داشت .
درآمد ثروتمندان قريش از طريق تجارت به دست مىآمد . افراد متوسّطتر نيز هر كدام بر حسب توان خود و بر حسب ثروتى كه در اختيار داشتند ، به كار تجارت مىپرداختند . در اين ميان تاجران بزرگ اين شهر - كسانى چون عبّاس بن عبد المطّلب ، وليد بن مغيره و ابو بكر به كار مبادلهء كالاهاى تجارى يمن و شام اشتغال داشتند .
اين گروه از طريق يمن كالاهاى ايران را به روم و از طريق شام كالاهاى روم را به ايران منتقل مىكردند . بنابراين ، آنها دو نوع سفر تجارى داشتند : يكى در تابستان كه به شام مىرفتند و كالاهاى ايرانى را به آنجا مىبردند و در مقابل كالاهاى روم را از آن ديار مىآوردند . ديگرى سفر زمستانى بود كه در طى آن كالاهاى رمى را به يمن مىبردند و كالاهاى ايرانى را از آن سرزمين خريدارى مىكردند .
بدينترتيب ، ممرّ درآمد بازرگانان عمدهء مكّه تجارت خارجى ، راه كسب روزى مردم ميان حال ، تجارت داخلى و منبع در آمد افراد تهيدست چراندن گاو و گوسفند و شتر بود .