استوارترين استوانهء دين و بزرگترين آيين مسلمانان و نخستين چيزى است كه پروردگار دربارهء آن مىپرسد ، « در آن روز كه هيچ مال و فرزندى سود نمىدهد ، مگر كسى كه دلى پاك به سوى خدا بياورد » « 1 » .
ابو اسحاق در فرمانى همانند « 2 » آورده است : او را بدان فرمان داد كه نماز را پاس بدارد ، حقيقت اوقات را بدان درآورد ، حدود آن را برپا دارد ، از آيين آن پيروى كند ، نيت خود را در آن يك جا گرد آورد و الفاظ نماز را همه درست بگويد ، چشم و گوش خود را از شنيدنها و ديدنهاى لحظهاى و ناصواب حفظ كند ، از هرچه رشتهء نماز را مىگسلد دور باشد ، يكسره دل بدان مشغول سازد ، از هرچه او را بتواند بازدارد به نماز بگرود ، ركوع و سجدهء آن را با درنگ انجام دهد ، شمار واجبات و مستحبات آن را به تمامى بگزارد ، ذهن و انديشهء خود كامل بدان سپارد ، انديشهء خود از هرچيز ديگر جز آن بازگرداند و بداند در پيشگاه پروردگار روزىده و هستىبخش و ميراننده ، پاداشدهنده و كيفردهندهء خويش ايستاده است ، همو كه هيچ اشارهء چشم و هيچ نهفتهء دل ، هيچ وسوسهء جان و هيچ خطورى در انديشه از او پنهان نيست .
هم او را فراخوانده كه چون نماز را از تكبيرة الاحرام تا سلام بر اين شيوه بگزارد ، در پى آن دعايى آورد تا به بركت به آسمان رفتن نماز به آسمان رود و به يمن شنيده شدن آن شنيده شود . در اين دعا مباد از آنچه نيكان مسألت كنند و پاكان بدان دل سپارند ، يعنى از درخواست بخشايش ، آمرزش ، گذشت و ترحم و از طلبيدن مصالح دين و دنيا و منفعتهاى آن سراى و اين سراى فراتر رود ، خداوند فرموده است :
إِنَّ الصَّلاةَ كانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتاباً مَوْقُوتاً
« 3 » ،
وَ أَقِمِ الصَّلاةَ إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ
« 4 » و
حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى وَ قُومُوا لِلَّهِ قانِتِينَ
. « 5 »
هامش
( 1 ) . اقتباس از آيههاى 88 و 89 سورهء شعراء :يَوْمَ لا يَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ * إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ- م .
( 2 ) . در فرمان به ابو الحسن على ركن الدوله از جانب خليفه طائع للّه . بنگريد به : المختار من رسائل الصابى ، ص 102 - ت .
( 3 ) . نساء / 103 : نماز بر مؤمنان در اوقات معين مقرر شده است .
( 4 ) . عنكبوت / 45 : نماز را برپا دار كه نماز از كار زشت و ناپسند بازمىدارد .
( 5 ) . بقره / 238 : بر نمازها و نماز ميانه مواظبت كنيد و خاضعانه براى خدا به پا خيزيد .