است ، با دلهايى گشاده بر بندگى او ، اميدهايى بسيار به رحمت او ، قلبهايى اميدوار به وعدهء او ، جانهايى سر فرود آورده در برابر هشدار او ، انديشههايى مصروف داشته به كار او و نيتهايى محدود گشته بر بندگى او . هم آنان را بدان سفارش كند كه روانه شدن به مسجد و نماز را در آراستهترين ظاهر ، كاملترين شمار ، قابل اعتمادترين توشه و فراوانترين آرامش و وقار به انجام رسانند ؛ چه ، مساجد خانههاى خدا در زمين است كه آنها را پاك و پيراسته گردانده است . خداوند مىفرمايد :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا نُودِيَ لِلصَّلاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلى ذِكْرِ اللَّهِ
. « 1 »
فصل [ 9 ] : رسيدگى به زندانيان و اجراى حدود
ابو اسحاق « 2 » آورده است : او را بدان فرمان داده كه اتهام همهء كسانى را كه در بازداشت كارگزارانش هستند در برابر ديدگانشان گذارد و به جرم و جنايت آنان رسيدگى كند ؛ هركس اقرارش لازم باشد او را به اقرار آورد و هركس آزاد كردنش روا باشد او را آزاد كند و نيز آن كه به كار پاسبانان و رخدادهايى كه پيش آمده است به عدل و انصاف رسيدگى كند و براى اين كار كسانى را برگزيند كه از خدا پروا دارند و از او بيم مىبرند ، جانب هيچكس نمىدارند و بيطرف مىمانند ، به سركوب جاهلان ، بازداشتن گمراهان ، تعقيب بدكاران و جستجوى گردنكشان مىپردازند ، به لانههاى آنان نشان مىجويند و به مخفيگاههايشان يورش مىبرند و دربارهء آنان احكام خدا را به اجرا مىگذارند ، برپايهء آنچه در كار آنان روشن مىشود و به حقيقت آن به درستى پىمىبرند ، اعم از گناهى كبيره كه انجام داده باشند ، تخلفى كه بدان دامن زده باشند ، خونى كه ريخته باشند يا حرمتى كه دريده و روا داشته باشند . پس هريك از آنان كه مستحق حدى از حدود الهى شده باشد ، بىآنكه بر او دل به رحم آورند حد را بر او اقامه كنند و بىآنكه در اجراى حد بر او كوتاهى ورزند كيفر را بر او وارد آورند . البته ، اين همه پس از آن باشد كه در آنچه به اجرا مىگذارند نيازمند دليل نمانده باشند و در لزوم آن كيفر هم شبههاى پيشامد نكرده باشد ؛ چه ، در اجراى حدود سنت آن است كه حد به شبهه دفع و به بينه اجرا شود .
وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ
« 3 » .
هامش
( 1 ) . جمعه / 9 .
( 2 ) . از فرمانى كه ابو اسحاق صابى به ابو الحسن على بن ركن الدوله ملقب به فخر الدوله نوشته است - ت .
( 3 ) . بقره / 229 : و كسانى كه از حدود احكام الهى تجاوز كنند آنان همان ستمكارانند .