فصل [ 10 ] : گمان
خداوند فرموده است : إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَ إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً « 1 » و اجْتَنِبُوا كَثِيراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ « 2 » . روزى عبد الملك بن صالح « 3 » بر هارون وارد شد ، در حالى كه هارون از او خشمگين بود و با او عتاب داشت . عبد الملك سلام كرد و نشست . امّا هارون به سرزنش و بازخواست او پرداخت . از آن سوى عبد الملك نيز برافروخت و گفت : اى امير مؤمنان ، در آنچه خداوند تو را بر آن گمارده است از خدا پروا كن ، در آنچه تو را نگاهبان داشته رعيت او را رعايت كن و ناسپاسى را جايگزين سپاس و كيفر را جايگزين پاداش مساز ؛ چه ، به خداوند سوگند ، خالصانه خير تو را خواستهام و به استوارتر از كوه يلملم ستونهاى پادشاهى تو را تحكيم بخشيدهام . خدا را ، خدا را ، دربارهء خويشاوندانت كه مباد از آنان بگسلى ، آن هم با گمانى كه كتاب خدا در آيهاى از گناه بودنش به صراحت سخن گفته است . پس هارون از او خرسند شد و از وى گذشت . « 4 »
فصل [ 11 ] : گونههايى از خوىهاى نكوهيده
به يكى گفتند : يحيى بن خالد گفته است : والايى در اسراف است . گفت : امّا سخن خداوند سزامندتر به پيروى است : أَنَّ الْمُسْرِفِينَ هُمْ أَصْحابُ النَّارِ « 5 » يكى از فرزانگان گفته است : منت نيكوكارى را از ميان مىبرد و خوبى را تباه مىكند و خداوند از آن نهى كرده و فرموده است : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ