فصل [ 8 ] : خودبزرگبينى
پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله فرموده است : هركس در دلش به اندازهء يك ذره كبر و خودبزرگبينى باشد بوى بهشت را نخواهد يافت . « 1 » پس اين آيه را تلاوت فرمود :
أَ لَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوىً لِلْمُتَكَبِّرِينَ
« 2 » .
يكى از فرزانگان گفته است : از تكبر بپرهيزيد : چه ، شيطان چون از فرمان بردن خداوند تكبر كرد خدا به او فرمود :
فَما يَكُونُ لَكَ أَنْ تَتَكَبَّرَ فِيها فَاخْرُجْ إِنَّكَ مِنَ الصَّاغِرِينَ
« 3 » .
خداوند همچنين فرموده است :
سَأَصْرِفُ عَنْ آياتِيَ الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ
« 4 » و
إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ
« 5 » .
فصل [ 9 ] : نكوهش غيبت
حسن بصرى گفته است : غيبت خوراك سگهاى دوزخ است . خداوند فرموده است :
وَ لا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضاً أَ يُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ
« 6 » .
ابراهيم بن آدم كسانى را ميهمان كرد . چون نشستند به غيبت مردمان پرداختند . به آنان گفت : مردم پيش از گوشت نان مىخورند ، امّا شما پيش از نان گوشت خورديد . سپس اين آيه را خواند :
أَ يُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً
« 7 » .
يكى گفته است : غيبت ميوه رياكاران ، باغ شاهان ، چراگاه زنان و خوراك سگهاى دوزخ است .
هامش
( 1 ) . متنى كه مؤلف آورده چنين است : « من كان فى قلبه مثقال ذرة من الكبر لم يرح رائحة الجنة » . اين حديث به روايتها و عبارتهاى متفاوتى در منابع آمده است . براى نمونه بنگريد به : صحيح مسلم ، ج 1 ، ص 93 ؛ صحيح ابن حبان ، ج 12 ، ص 280 و 493 ؛ مجمع الزوائد ، ج 1 ، ص 98 ؛ مسند احمد ، ج 3 ، ص 215 - م .
( 2 ) . زمر / 60 : آيا جاى سركشان در جهنم نيست ؟
( 3 ) . اعراف / 13 : تو را نرسد كه در آن جايگاه تكبر كنى . پس بيرون شو كه تو از خوارشدگانى .
( 4 ) . اعراف / 146 : به زودى كسانى را كه در زمين به ناحق تكبر مىورزند از آياتم رويگردان سازم .
( 5 ) . لقمان / 18 : خدا خودپسند لافزن را دوست ندارد .
( 6 ) . حجرات / 12 : غيبت همديگر نكنيد ؛ آيا كسى از شما دوست دارد كه گوشت برادر مردهاش را بخورد ؟ از آن كراهت داريد .
( 7 ) . حجرات / 12 .