كلام الهى را مصداق مىبخشيد كه فرموده است :
خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ
« 1 » .
از كسى كه جامهاى آراسته و نشان مهترى بر خويش داشت خرده گرفتند . گفت : من به ادب الهى در اين كار عمل مىكنم كه فرموده است :
وَ أَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ
« 2 » . زبان حال هم از زبان قال گوياتر است ، به ويژه آنكه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله فرموده است : خداوند چون به بندهاى نعمتى دهد دوست دارد اثر آن را بر او ببيند . « 3 »
ابو بكر مىگفت : مباد نگرانى خوراك چهارپايان ، شما را از نگهدارى آنها بازبدارد ؛ چه ، خداوند هيچ چهارپايى نيافريده ، مگر اينكه خود آن را روزى مىدهد و چون آن را از آن شما ساخته روزىاش را هم نزد شما آورده است .
مقصود ابو بكر از اين سخن كلام خداوند بود كه فرموده است :
وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُها
« 4 » .
جعفر بن محمد عليهما السّلام مىفرمود : بردگان و خدمتگزاران بسيار در اختيار گيريد ؛ چرا كه نيازها و روزى آنها بر خداوند است .
فصل [ 13 ] : خوشسخنى با مردم
خداوند فرموده است :
وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً
« 5 » و
وَ قُلْ لِعِبادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ
. « 6 »
خداوند به پيامبر خود موسى عليه السّلام فرمان داد با فرعون نرم سخن گويد . فرمود :
فَقُولا لَهُ قَوْلًا لَيِّناً لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشى
. « 7 »
خداوند همچنين فرموده است :
قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَ مَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ يَتْبَعُها أَذىً
« 8 » .
هامش
( 1 ) . اعراف / 31 : زينت خود را در هر نمازى برگيريد .
( 2 ) . ضحى / 11 : و از نعمت پروردگار خويش سخن گوى .
( 3 ) . متن حديث چنين است : « ان اللّه اذا انعم على عبد نعمة احبّ ان يرى اثرها عليه » . حديث را بنگريد در : مجمع الزوائد ، ج 5 ، ص 132 - م .
( 4 ) . هود / 6 : و هيچ جنبندهاى در زمين نيست مگر اينكه روزىاش بر عهدهء خداست .
( 5 ) . بقره / 83 : با مردم به زبان خوش سخن گوييد .
( 6 ) . اسراء / 53 : و به بندگانم بگو : آنچه را كه بهتر است بگويند .
( 7 ) . طه / 44 : و با او سخنى نرم گوييد ، شايد كه پند پذيرد يا بترسد .
( 8 ) . بقره / 263 : گفتار پسنديده و گذشت بهتر از صدقهاى است كه آزارى به دنبال آن باشد .