يكى از فرمانروايان به منصور بن عمار « 1 » گفت : مرا اندرزى خلاصه گوى . گفت : هيچ گناهى سراغ ندارم كه از بخشايش پروردگار بزرگتر باشد . از رحمت خدا نوميد مشو . « 2 » شايد هم كه خداوند بر گناه صغيره بازخواست كند . پس از مكر خدا ايمن مباش . « 3 »
يكى از خليفگان پارسايى را گفت : پيش آى و مرا اندرزى ده . گفت : خداوند تو را زيباترين اندرز داده و فرموده است :
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ وَ إِيتاءِ ذِي الْقُرْبى وَ يَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ الْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
. « 4 »
يكى ديگر از ايشان گفته است : اگر خدا مىدانست كه عدل بندگانش را بسنده مىكند ، احسان را با آن همراه نمىساخت ، در اين سخن كه فرموده است :
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ
« 5 » .
ديگرى گفته است : اى انسان ، بر تو باد به احسان ؛ چرا كه خداوند تو را بدان فرمان داده ، بدان برانگيخته و پاداش بر آن را نيز ضمانت كرده است . « 6 »
محمّد بن على بن حسين عليه السّلام به فرزند خود جعفر عليه السّلام فرمود : چون خدا به تو نعمتى داد بگو : الحمد للّه ، چون چيزى تو را اندوهگين ساخت بگو : لا حول و لا قوّة الّا باللّه و چون روزىات دير شد بگو : استغفر اللّه .
يكى از فرزانگان گفته است : با خدا هيچ تنهايىاى نيست و با غير او نيز هيچ آشنايى و همدمىاى . پس ، از شمار اندك سالكان راهى كه در پيش گرفتهاى ترس و تنهايى احساس مكن ؛ چرا كه « به راستى ابراهيم پيشوايى مطيع خدا و حقگراى بود » . « 7 »
يحيى بن خالد از زندان به هارون چنين نوشت : اى امير مؤمنان ، اگر گناه ويژهء يك كس
هامش
( 1 ) . منصور بن عمار يكى از بزرگترين پارسايان اندرزگوى بود كه اندرزها و ماجراهايى فراوان داشت . بنگريد به :
حلية الاولياء ، ج 9 ، ص 326 - ت .
( 2 ) . اشاره به آيهء 87 سورهء يوسف :وَ لا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِنَّهُ لا يَيْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكافِرُونَ- ت .
( 3 ) . اشاره به آيهء 99 سورهء اعراف :أَ فَأَمِنُوا مَكْرَ اللَّهِ فَلا يَأْمَنُ مَكْرَ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْخاسِرُونَ- ت .
( 4 ) . نحل / 90 : در حقيقت خدا به دادگرى و نيكوكارى و بخشش به خويشاوندان فرمان مىدهد و از كار زشت و ناپسند و ستم بازمىدارد . به شما اندرز مىدهد . باشد كه پند گيريد .
( 5 ) . نحل / 90 .
( 6 ) . اشاره به آيههاى نحل / 90 :إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ، بقره / 195 :وَ أَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَو توبه / 120 :إِنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ- ت .
( 7 ) . اقتباس از آيهء 120 سورهء نحل :إِنَّ إِبْراهِيمَ كانَ أُمَّةً قانِتاً لِلَّهِ حَنِيفاً- م .