فصل [ 3 ] : اقتباس از داستان ابراهيم عليه السّلام
ابو العيناء « 1 » پس از چندى كه به ديدار صاعد بن مخلد « 2 » نرفته بود بر او وارد شد . صاعد به او گفت : اى ابو العيناء چه چيز سبب شده است دير به ديدارمان آيى ؟ گفت : خداوند وزير را مؤيد بدارد ، دخترم . پرسيد : چگونه ؟ گفت : دخترم به من گفت : پيشتر چون از نزد ما مىرفتى خلعتى سخاوتمندانه و صلهاى ارزشمند مىآوردى . امّا اكنون زمانى است كه اميدوار مىروى ، امّا اندوهگين و تهيدست و دست از پاى درازتر بازمىگردى ؛ نزد كه مىروى ؟ گفتم : نزد آن مقام بزرگ ذى الوزارتين . پرسيد : آيا وساطت تو را در چيزى مىپذيرد ؟ گفتم نه . پرسيد : آيا تو را عطايى مىدهد ؟ گفتم : نه ، پرسيد : آيا مرتبهات را بلند مىدارد ؟ گفتم : نه . گفت : « پدر جان ! چرا چيزى را مىپرستى كه نه مىشنود ، نه مىبيند و نه چيزى را از تو دور مىكند ؟ » « 3 » . صاعد كه اين شنيد خنديد و فرمود او را سه هزار درهم صله دهند . آنگاه گفت : دو هزار براى تو و هزار نيز براى دخترت تا ما را به آيات سرزنشكننده قرآن خطاب نكند . مبرد « 4 » گفته است : از ابن اعرابى « 5 » شنيدم كه مىگفت : اگر از كسى شنيدى كه مىگويد : فلان كس را ديدم كه از فلانى ياد مىكرد ، بدان كه عيب او گفته است . پرسيدم : آيا چيزى از اين قبيل در قرآن يافت شده است ؟ گفت : آرى . اين سخن خداوند كه در داستان ابراهيم عليه السّلام فرموده است : قالُوا سَمِعْنا فَتًى يَذْكُرُهُمْ يُقالُ لَهُ إِبْراهِيمُ « 6 » - كه در اين سخن « يذكرهم » بدان معناست كه عيب آنان مىگفت .