عيسى عليه السّلام « 1 » گفته است .
چون متوكل به ابو العيناء گفت : آيا با ما نبيذ مىنوشى ، در پاسخ گفت : اى امير مؤمنان ، « و چه كسى جز آنكه به سبك مغزى گرايد از آيين ابراهيم روى برمىتابد » . « 2 »
چون عبد اللّه بن حسن بن حسن « 3 » را به بيرون كشيدن پسرانش محمّد و ابراهيم از مخفيگاههايشان الزام كردند و در اينباره بر او سخت گرفتند اين سخنان را بر زبان آورد : به خداوند سوگند گرفتارى من سختتر است « 4 » از آنچه در سورهء صافات مىفرمايد :
يا بُنَيَّ إِنِّي أَرى فِي الْمَنامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانْظُرْ ما ذا تَرى قالَ يا أَبَتِ افْعَلْ ما تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ
« 5 » . خداوند پس از اين داستان ذبح نيز فرموده است :
وَ بَشَّرْناهُ بِإِسْحاقَ نَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِينَ
. « 6 » پس اين سخن تو درست است كه اسحاق پس از ماجراى ذبح زاده شده است .
خداوند عمو را پدر ناميده است ، چونان كه از اسماعيل در زمرهء پدران ياد كرده ، در حالىكه او عموى يعقوب است . خداوند از زبان پسران يعقوب آورده است :
نَعْبُدُ إِلهَكَ وَ إِلهَ آبائِكَ إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ
. « 7 »
تازيان نيز عمو را پدر خوانند . از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله روايت شده است كه فرمود : پدرم را به من
هامش
-سَلامٌ قَوْمٌ مُنْكَرُونَ * فَراغَ إِلى أَهْلِهِ فَجاءَ بِعِجْلٍ سَمِينٍ.
( 1 ) . اشاره به آيههاى 112 تا 114 سورهء مائده :إِذْ قالَ الْحَوارِيُّونَ يا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ هَلْ يَسْتَطِيعُ رَبُّكَ أَنْ يُنَزِّلَ عَلَيْنا مائِدَةً مِنَ السَّماءِ قالَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ * قالُوا نُرِيدُ أَنْ نَأْكُلَ مِنْها وَ تَطْمَئِنَّ قُلُوبُنا وَ نَعْلَمَ أَنْ قَدْ صَدَقْتَنا وَ نَكُونَ عَلَيْها مِنَ الشَّاهِدِينَ * قالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ اللَّهُمَّ رَبَّنا أَنْزِلْ عَلَيْنا مائِدَةً مِنَ السَّماءِ تَكُونُ لَنا عِيداً لِأَوَّلِنا وَ آخِرِنا وَ آيَةً مِنْكَ- ت .
( 2 ) . اقتباس از آيهء 130 سورهء بقره :وَ مَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْراهِيمَ إِلَّا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ- م .
( 3 ) . عبد اللّه بن حسن بن حسن بن على از عابدان معروف و مردى برخوردار از هيبت و زبانى تند بود . او نزد عمر بن عبد العزيز جايگاهى داشت . به سال 145 ق . در زندان هاشميه درگذشت . بنگريد به : مقاتل الطالبيين ، ص 132 و پس از آن - ت .
( 4 ) . در اين بخش از متن خطى اثر يك ورقه افتادگى دارد ، با آنكه شمارهگذارى پيوسته نيز كامل به نظر مىرسد - ت .
اين افتادگى در ترجمه نيز كار را به تشويش كشانده است - م .
( 5 ) . صافات / 102 : اى پسرك من ، من در خواب مىبينم كه تو را سر مىبرم . پس ببين چه به نظرت آيد ؟ گفت : اى پدر من ، آنچه را مأمورى بكن . ان شاء اللّه مرا از شكيبايان خواهى يافت .
( 6 ) . صافات / 112 : و او را به اسحاق كه پيامبرى از جمله شايستگان است مژده داديم .
( 7 ) . بقره / 133 : معبود تو و معبود پدرانت ابراهيم و اسماعيل و اسحاق را مىپرستيم .