فصل [ 20 ] : گزيدههايى از سخنان و رخدادهاى صحابه
هنگامى كه عمر در تدوين ديوانها از سحبان « 1 » پرسيد : مىخواهى تو را با چه كسانى بنويسم ، او گفت : با آنان كه « در زمين خواستار برترى و فساد نيستند » . « 2 »
ابو عبيدة بن جراح چون از كافرانى كه با آنان برخورد داشت ياد مىكرد مىگفت :
صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَرْجِعُونَ
« 3 » .
چون عثمان را محاصره كردند و آب را بر او بستند و به زبير « 4 » گفت :
وَ حِيلَ بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ ما يَشْتَهُونَ
« 5 » .
سعد بن ابى وقاص « 6 » پس از آنكه چند بار ابو محجن ثقفى « 7 » را به شرابخوارى متهم ساخت او را توبه داد و به او گفت : « تو همچنان در همان گمراهى كهن خويشى » « 8 » و فرمود او را به زندان افكنند .
پس از آنكه مصعب بن زبير ، مختار « 9 » و يارانش را كشت ، ابن عمر هرگاه او را مىديد از
هامش
( 1 ) . نام كامل او سحبان بن زفر بن اياس وائلى از خاندان باهله است . خطيبى است كه در سخنورى به او مثل زنند و گويند : « اخطب من سحبان » و « افصح من سحبان » . در روزگار حيات پيامبر صلّى اللّه عليه و آله اسلام آورد ولى آن حضرت را ديدار نكرد . در روزگار معاويه در دمشق اقامت گزيد و داراى شعر و رخدادهايى است . بنگريد به : الاصابه ، ج 2 ، ص 108 ؛ بلوغ الارب ، ج 3 ، ص 156 ؛ البيان و التبيين ، ج 1 ، ص 1 ، 2 ، 6 ، 48 ، 339 ، 340 و 348 و ج 2 ، ص 14 - ت .
( 2 ) . اقتباس از آيهء 83 سورهء قصص :لا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَ لا فَساداً- م .
( 3 ) . بقره / 18 : كرند ، لالند و كورند و بنابراين به راه نمىآيند .
( 4 ) . زبير بن عوام بن خويلد كه او را به كنيه ابو عبد اللّه مىخواندند از مادرى به نام صفيه دختر عبد المطلب زاده شده بود و به سال 36 ق . درگذشت . بنگريد به : الطبقات ، 13 - ت .
( 5 ) . سبأ / 54 : و ميان آنان و آنچه مىخواستند حايلى قرار گيرد .
( 6 ) . سعد بن ابى وقاص از بنى زهرة بن كلاب بود و او را به كنيه ابو اسحاق مىخواندند . عمر و عثمان او را به ولايت كوفه گماردند . وى به سال 55 ق . در مدينه درگذشت . بنگريد به : الطبقات ، 15 - ت .
( 7 ) . نام كامل او عمرو بن حبيب است و گفتهاند نام او ، خود كنيه او نيز هست . وى يكى از قهرمانان شعر در جاهليت و اسلام بود . پيوسته شراب مىخورد و عمر او را چندين بار تازيانه زد . وى بعدها در قادسيه به سعد بن ابى وقاص پيوست و در سال 30 ق . در آذربايجان و به روايتى در گرگان درگذشت . بنگريد به : الاصابه ، ج 4 ، ص 173 - ت .
( 8 ) . اقتباس از آيهء 95 سورهء يوسف :إِنَّكَ لَفِي ضَلالِكَ الْقَدِيمِ- م .
( 9 ) . مختار بن ابى عبيد ثقفى پس از كشته شدن حسين بن على عليه السّلام به خونخواهى او برخاست و مدتى حكمرانى كوفه را در اختيار گرفت . حجاج بن يوسف نيز با او پيكار كرد . وى به سال 67 ق . كشته شد . بنگريد به : تاريخ الطبرى ، ج 7 ، ص 161 - ت .