آن كس كه ازدواج نكرده يا به حجّ نرفته « صرورة » گويند دلالتى بر عسرو سختى و شدّت است .
راغب اين مادّه را به « شدّت » برگردانده و ابن اثير در تفسير آن معانى حبس كردن ، منع نمودن و جمع و نيز بستن را آورده است . او در حديث « لا صرورة فى الاسلام » مىگويد :
مقصود از « صرورة » ازدواج نكردن است - همانند راهبان - و نيز آن كس كه هنوز به حجّ نرفته است .
اصل اين كلمه نيز از حبس و منع است ، و اصل « صرّ » نيز جمع و ( بستن ) ؛ مأخوذ از « صرار » به معنى پستان بندى كه براى شتر به كار برند تا شير را در پستانهاى آن حبس كند و شير جمع شود . ] « 203 »
186 - تبوّئ :
نافع از اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد :
« تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقاعِدَ لِلْقِتالِ »
.
ابن عباس گفت : « توطن المومنين » ( مومنان را در جاى خود قرار مىدهى ) . چون ابن ازرق پرسيد : آيا عرب با اين مفهوم آشناست ، گفت : آرى ، آيا نشنيدهاى شعر اعشى را :
و ما بوأ الرحمن بيتك منزلا * بأجياد غزىّ الفنا و المحرّم
« 204 » يعنى : خداوند خانهء تو را جايى در اجياد [ كوههايى در مكه ] كه در غرب فنا و محرّم است قرار نداد .
[ اين كلمه در آيهء آل عمران / 121 ، خطاب به پيامبر - صلّى اللّه عليه [ و آله ] و سلّم - آمده است :
« وَ إِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقاعِدَ لِلْقِتالِ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ »
. يعنى : و آنگاه كه صبحگاهان از ميان كسانت بيرون شدى تا مؤمنان را در جاى خود براى جنگيدن قرار دهى و خداوند شنوا و آگاه است .
آيات ذيل نيز مشتمل بر افعالى از همين باب است :
نحل / 41 ، درباره مهاجرين و انصار :
« لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيا حَسَنَةً »
« در دنيا آنان را در
هامش
( 203 ) ر ك : النهاية .
( 204 ) روايت ديوان او چنين است :« و ما بوأ الرحمن بيتك فى العلا * بأحياد شرقى الصفا و المحرم »