نكاح به كار مىرود و گفته مىشود : فلان بواء فلان ( فلانى كفو فلانى است ) . « 205 »
امّا از نظر ابن اثير اصل « بوء » لزوم است و از همين معناست حديث « فقد باء به احدهما » يعنى يكى ديگرى را به حقّى ملزم ساخت و براى ستاندن آن به او مراجعه كرد .
ابن اثير در حديث « من كذب علىّ متعمّدا فليتبوّأ مقعده من النّار » مىگويد : يعنى [ هر كس عمدا بر من دروغى بندد ] جايگاه خويش را در آتش برگزيند .
البته وى در تفسير اين كلمه معنى مساوات را نيز مىآورد و مىگويد : در عبارتى همانند « بوأت بين القتلى » اين كلمه بدان معناست كه ميان كشتگان برابرى برقرار كردم [ يعنى برابر آنچه كشته بودند كشتم ] ؛ و از همين معناست حديث « الجراحات بواء » يعنى در قصاص جراحات ، جراحات طوايف مختلف با يكديگر برابر است و به طور مساوى قصاص صورت مىگيرد . « 206 »
از همهء اينها براى درك معنى كلمه الهام مىگيريم و در مىيابيم كه در آيهء آل عمران مراد از « تبوئة » « توطين » مؤمنان از سوى پيامبر - عليه الصّلاة و السّلام - و به طور مطلق نيست ، بلكه مقصود از آن قرار دادن هر كس در جاى شايستهاى است كه با او سازگارى دارد و كفو اوست ؛ و اين ويژگى معنايى مساوات و كفو بودن در ساير صيغهها و استعمالهاى اين ماده نيز منظور مىشود . ]
187 - ربّيّون :
نافع بن ازرق از معنى اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد : « ربّيّون » .
ابن عباس گفت : « جموع كثيرة » ( جمعهاى فراوان ) . چون ابن ازرق از او پرسيد : آيا عرب با چنين مفهومى آشناست ، گفت : آرى ، آيا نشنيدهاى اين بيت حسان بن ثابت را :
و اذا محشر تجافوا عن القص - * - د حملنا عليهم ربّيّا يعنى : هرگاه كسانى از راه درستى دور شوند با گروههاى فراوان بر آنان حمله مىبريم .
[ اين كلمه در آيهء آل عمران / 146 آمده است :
« وَ كَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَما وَهَنُوا لِما أَصابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ ما ضَعُفُوا وَ مَا اسْتَكانُوا وَ اللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ »
.
هامش
( 205 ) ر ك : المفردات .
( 206 ) ر ك : النهايه .