در قرآن به صيغههاى مصدر ، فعل مضارع ، فعل امر و اسم مفعول به كار رفته و اين خود به وجود تفاوتى ميان « نقص » ، « ليت » و « لات » اشعار دارد .
تدبّر در سياق آيات مشتمل بر مادّهء « نقص » گواهى مىدهد كه « نقص » با دلالتى عامّ و در مقابل زياده به كار رفته و به نقص در چنين چيزهايى تعلق گرفته است :
- در بهره و سهم ( هود / 109 ) ؛ - در كم دادن در پيمانه و وزن ( هود / 84 ) ؛ - در كاستن از اطراف زمين ( رعد / 41 و انبياء / 44 ) ؛ - در كاستن از مالها و جانها و ثمرات ( بقره / 155 و اعراف / 130 ) ؛ - در كاستن از عمر ( فاطر / 11 ) ؛ - در كاستن از وقت ، مزمّل / 3 :
« قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًا نِصْفَهُ أَوِ انْقُصْ مِنْهُ قَلِيلًا »
« شب را زنده بدار ، نيمى از آن يا اندكى از آن بكاه » .
اين در حالى است كه دو كلمه « يلتك » و « ألتناهم » در دو آيهاى كه به كار رفته در مورد « عمل » به كار رفته و بدان نزديكتر است كه نقيض « انصاف » باشد ، در حالى كه نقص نقيض « زياده » است ، البتّه خداوند خود به حقيقت امور آگاهى دارد . ]
162 - أبّ :
نافع از معنى اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد :
« وَ أَبًّا »
.
ابن عباس گفت : « الأبّ ما يعتلف منه الدّواب » ( ابّ آن چيزى است كه چهارپايان از آن تغذيه كنند ) ؛ و آنگاه به شعر شاعر استشهاد كرد :
ترى به الأبّ و اليقطين مختلطا * على الشريعة يجرى تحتها الغرب
يعنى : در آنجا علف و كدو را بينى كه بر كنار شريعه به هم در آميخته و در زير آنها آبى روان است .
[ اين كلمه در آيهء عبس / 31 آمده است :
« فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ إِلى طَعامِهِ أَنَّا صَبَبْنَا الْماءَ صَبًّا ثُمَّ شَقَقْنَا الْأَرْضَ شَقًّا فَأَنْبَتْنا فِيها حَبًّا وَ عِنَباً وَ قَضْباً وَ زَيْتُوناً وَ نَخْلًا وَ حَدائِقَ غُلْباً وَ فاكِهَةً وَ أَبًّا مَتاعاً لَكُمْ وَ لِأَنْعامِكُمْ »
. يعنى : آدمى به طعام خويش نظر كند ما باران را فرو باريديم باريدنى و زمين را شكافتيم ، شكافتنى پس در آن دانهها رويانديم و تاك و سبزيهاى خوردنى و زيتون