161 - لا يلتكم :
نافع از معنى اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد : « لا يلتكم » .
ابن عباس گفت : « لا ينقصكم ، بلغة بنى عبس » ( به گويش بنى عبس يعنى از شما كم نمىكند ) ؛ و آنگاه به شعر حطيئة عبسى استشهاد كرد :
أبلغ سراة بنى سعد مغلغلة * جهد الرساله لا ألتا و لا كذبا
يعنى : پيام ما را به طور كامل ، نه با كاستى و نه به دروغ ، به بزرگان بنى سعد كه مضطرب و پريشانند برسان .
[ اين كلمه در آيهء حجرات / 14 آمده است :
« قالَتِ الْأَعْرابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَ لكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنا وَ لَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمانُ فِي قُلُوبِكُمْ وَ إِنْ تُطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ لا يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمالِكُمْ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ »
. يعنى : اعراب باديه گفتند : ايمان آورديم . بگو ايمان نياوردهايد ولى بگوييد تسليم شدهايم ، و هنوز ايمان به دلهاتان راه نيافته است و اگر از خدا و رسول او اطاعت كنيد خداوند هيچ از اعمالتان نمىكاهد كه خداوند بخشنده و مهربان است .
علاوه بر اين ، در آيهء طور / 21 ، فعل ماضى از ريشه مهموز ( أ ل ت ) آمده است :
« وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ اتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُمْ بِإِيمانٍ أَلْحَقْنا بِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَ ما أَلَتْناهُمْ مِنْ عَمَلِهِمْ مِنْ شَيْءٍ كُلُّ امْرِئٍ بِما كَسَبَ رَهِينٌ »
« كسانى كه ايمان آوردند و فرزندانشان نيز در ايمان از آنان پيروى كردند ، فرزندانشان را به آنان ملحق ساختيم و هيچ از عمل آنان نكاستيم كه هر انسانى در گرو كردههاى خويش است » . اگر چنين نبود كه در مادّهء اين كلمه ميان اين كه از « ألت » يا از « ليت » باشد اختلافى وجود دارد ، تصريح ابن عباس به اين كه چنين ترادفى به لغت بنى عبس است ما را از هر بحثى بىنياز مىساخت .
راغب اين كلمه را در مادّهء « ليت » آورده ، مىگويد :
« لاته عن كذا يليته ليتا » يعنى او را از چيزى باز داشت و از حقّى از او كاست : « لا يلتكم » يعنى از اعمال شما هيچ نمىكاهد . « لات » و « ألات » به معنى « كم شد » است ، شاعر مىگويد : « و لم يلتنى عن هواها ليت » .
يعنى : هيچ از محبّت و عشق من به او كاسته نشد .
« ما ألوته جهدا » يعنى از هيچ تلاشى براى او كوتاهى نكردم و دريغ نداشتم . و به همين معناست « ما ألوته نصحا » ( يعنى از نصيحت و خيرخواهى او دريغ نداشتم ) : « لا يألونكم خبالا » .