163 - السّر :
نافع از اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد : « لا تُواعِدُوهُنَّ سِرًّا » . ابن عباس گفت : « السّرّ الجماع » ( سرّ به معنى هماغوشى است ) . چون نافع از او پرسيد : آيا عرب با اين مفهوم آشناست ، پاسخ داد : آرى ، آيا نشنيدهاى شعر شاعر را :
يعنى : آيا بسباسه نمىدانست كه امروز من پير شدهام و كسى همانند من به خوبى نتواند هماغوشى كرد . [ اين كلمه در آيهء بقره / 235 آمده است : « وَ لا جُناحَ عَلَيْكُمْ فِيما عَرَّضْتُمْ بِهِ مِنْ خِطْبَةِ النِّساءِ أَوْ أَكْنَنْتُمْ فِي أَنْفُسِكُمْ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ وَ لكِنْ لا تُواعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلَّا أَنْ تَقُولُوا قَوْلًا مَعْرُوفاً » . يعنى : بر شما گناهى نيست در اين كه به كنايه از زنان خواستگارى كنيد يا چنين انديشهاى را در دل پنهان داشته باشيد . خداوند مىداند كه آنان را ياد خواهيد كرد . امّا به آنان وعدهء نكاح مدهيد مگر اين كه سخنى به نكويى گوييد . در قرآن كريم كلمهء « سرّ » به معنى نقيض جهر و آشكارا ، يازده بار به كار رفته ، و همچنين « إسرار » در قالب مصدر دو بار ، در قالب فعل ماضى ده بار ، در قالب مضارع هفت بار و در قالب فعل امر يك بار آمده است . سياق همهء آيات مشتمل بر اين مادّه بدين مطلب رهنمون مىشود كه اين كلمه نقيض « جهر و علن » است ، يا به مقابلهء صريح اين دو مادّه و يا به اقتران سرّ و اسرار با اخفاء و نجوى و كتمان و اكنان .