مىپرسند . بگو اصلاح حال آنان بهتر است و اگر هم با آنها در آميزيد ، برادران شمايند . خداوند مىداند كه مفسد كيست و مصلح كدام است و اگر خداوند مىخواست شما را به سختى مىافكند . خداوند عزيز و حكيم است » .
- فعل ماضى « عنتّ » در آيات ذيل :
آل عمران / 118 :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا بِطانَةً مِنْ دُونِكُمْ لا يَأْلُونَكُمْ خَبالًا وَدُّوا ما عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضاءُ مِنْ أَفْواهِهِمْ وَ ما تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ »
« اى كسانى كه ايمان آوردهايد از غير خود دوستانى مگيريد كه از هيچ توطئهاى عليه شما دريغ ندارند و دوستدار آنند كه در تنگنا و در سختى افتيد . كينه از زبانهاى آنان آشكار شده و آنچه در دل نهان مىدارند بزرگتر است » .
توبه / 128 :
« لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ »
« رسولى از ميان خود شما برايتان آمده كه به سختى در افتادن شما بر او سخت است ، بر شما دل مىسوزاند و با مؤمنان رؤوف و مهربان است » .
حجرات / 7 :
« وَ اعْلَمُوا أَنَّ فِيكُمْ رَسُولَ اللَّهِ لَوْ يُطِيعُكُمْ فِي كَثِيرٍ مِنَ الْأَمْرِ لَعَنِتُّمْ وَ لكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمانَ وَ زَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ وَ كَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَ الْفُسُوقَ وَ الْعِصْيانَ أُولئِكَ هُمُ الرَّاشِدُونَ »
« بدانيد كه رسول خدا در ميان شماست . اگر در بسيارى از كارها از شما فرمان مىبرد به سختى دچار مىشديد اما خداوند ايمان را محبوبتان ساخت و آن را در دلهايتان آراست و كفر و فسق ورزيدن و نافرمانى را برايتان ناخوشايند كرد . اينان همان راه يافتگانند . »
در سر تا سر قرآن از اين مادّه تنها همين پنج كلمه آمده است .
پيش از اين در مسأله شماره 106 به بررسى استعمالات قرآنى كلمه « اثم » پرداختيم .
در اينجا روشن است كه تفسير « عنت » به « اثم » تنها صورت تقريب دارد و چنين معنايى به كمك سياق آيه از آن برداشت مىشود . راغب در تفسير اين كلمه اين مسأله را مورد توجّه قرار داده كه عرب چنانچه كسى استخوان شكستهاى را كه التيام يافته دوباره بشكند مىگويد : « قد أعنته » . « 115 »
ابن اثير در ذيل حديث « و الباغون البرآء العنت » كلمات مشقّت ، فساد ، هلاك ، اثم ، خطا ، و زنا را در معنى كلمه « عنت » آورده و آنگاه گفته است : همهء اين معانى براى اين كلمه وارد شده و حديث نيز همهء اينها را مىپذيرد . وى آنگاه در ذيل حديث « حتى تعنته » مىگويد : يعنى بر او سخت گيرى ؛ و در حديث « ايما طبيب تطبّب و لم يعرف بالطب فأعنت فهو ضامن » ( هر
هامش
( 115 ) ر ك : المفردات .