تخطي إلى المحتوى الرئيسي

الإعجاز البياني للقرآن ( اعجاز بيانى قرآن ) ( فارسى ) — صفحة 485

مساهمون:

ص٤٨٥
خوارى بر آنان چيره . آنان پيش از اين در حالى كه سالم بودند به سجده فرا خوانده مىشدند . همچنين آيهء نمل / 44 ، درباره ملكهء سبا و صحن قصر :
« قِيلَ لَهَا ادْخُلِي الصَّرْحَ فَلَمَّا رَأَتْهُ حَسِبَتْهُ لُجَّةً وَ كَشَفَتْ عَنْ ساقَيْها قالَ إِنَّهُ صَرْحٌ مُمَرَّدٌ مِنْ قَوارِيرَ »
يعنى : به او گفته شد : به صحن قصر درآى . امّا او چون آن را ديد گمان كرد آبگيرى ژرف است ، و ساقهايش را برهنه كرد . سليمان گفت : اين صحنى است صاف از آبگينه . در اين آيه « كشف عن السّاقين » به معنى اصلى خود آمده است ، يعنى زمانى كه ملكهء سبا گمان كرد صحن قصر آبگيرى ژرف است ساقهايش را برهنه كرد . مادّهء « كشف » در قرآن كريم ، ده بار به صيغهء فعل ماضى ، دو بار به صيغهء فعل مضارع ، يك بار به صيغهء فعل امر و پنج بار به صيغهء اسم فاعل آمده است و در اغلب اين موارد ، به صورت مجازى ، در مورد كشف يا بر طرف كردن « عذاب » ، « ضرّ » ، « سوء » ، « رجز » و نيز « ترس قيامت » كه « ليس لها من دون الله كاشفه » ( هيچكس جز خداوند نتواند آن را بر طرف كند ، و همچنين در مورد آشكار شدن حق و كنار رفتن غفلت به كار رفته است ، در اين آيه كه مىگويد : ق / 22 :
« لَقَدْ كُنْتَ فِي غَفْلَةٍ مِنْ هذا فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ »
« تو در اين باره در غفلت بودى ، پس پرده از چشمانت برگرفتيم و امروز ديده‌ات تيز مىبيند » . واضح است كه تفسير « الكشف عن الساق » ، در آيهء قلم و به روايت ابن عباس ، به « از سختى آخرت » تفسيرى است از قبيل شرح مسأله از طريق بيان سبب اين « كشف از ساق » در روز حساب ، و اين كنايه است از ترس و وحشت اين روز كه گناهكاران را در بر مىگيرد . در زبان عربى با اين كنايه « الكشف عن الساق » از آماده شدن براى امورى سخت و عظيم و از آمادگى كامل در رويارويى با ناگوارى و ترس ، و بويژه آمادگى در جنگ تعبير مىشود . از اين جمله است شعر شاعر كه مىگويد :
كشفت لهم عن ساقها * و بدا من الشّرّ البوارح
يعنى : جنگ سختى خويش را بر آنان نمايان ساخت و شرّى آشكار براى آنان نمودار كرد . همچنين بيت رجز ديگر :
قد شمّرت عن ساقها فشدّوا * و جدّت الحرب بكم فجدّوا
يعنى : جنگ آستين بالا زده است ، كمر همّت بنديد ؛ و نبرد بر شما سخت‌تر شده ، سخت بكوشيد .