كه زبور هر كتابى است كه نوشتنش سخت باشد ، هر چند اين كلمه به كتاب نازل شدهء بر داوود اختصاص دارد . همچنين گفته شده است : زبور هر كتابى از كتب الهى است كه آگاهى يافتن بر آن دشوار باشد : « و كلّ شىء فعلوه فى الزّبر » ( هر چه كردهاند در كتاب محفوظ است ) . ] « 109 »
103 - سحقا :
نافع بن ازرق از معنى اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد : « فسحقا » .
ابن عباس گفت : « بعدا » ( دور باد ) ؛ و به شعر حسان استشهاد كرد :
ألا من مبلغ عنّى أبيّا * فقد ألقيت فى سحق السّعير
يعنى هان ! چه كسى است از من به ابىّ برساند كه بدان دور دست آتش در افتادهاى ؟
[ اين كلمه در آيهء ملك / 11 ، دربارهء كافران به پروردگار خويش ، آمده است :
« وَ قالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما كُنَّا فِي أَصْحابِ السَّعِيرِ * فَاعْتَرَفُوا بِذَنْبِهِمْ فَسُحْقاً لِأَصْحابِ السَّعِيرِ »
. يعنى : و گفتند : اگر مىشنيديم و يا تعقّل مىكرديم در ميان دوزخيان نبوديم .
پس به گناهان خود اعتراف كردند . دور باد دوزخيان [ از رحمت خداوند ] .
اين صيغه تنها يك بار در قرآن آمده ، ولى از اين مادّه كلمهء « سحيق » نيز در آيهء حج / 31 آمده است :
« وَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَكَأَنَّما خَرَّ مِنَ السَّماءِ فَتَخْطَفُهُ الطَّيْرُ أَوْ تَهْوِي بِهِ الرِّيحُ فِي مَكانٍ سَحِيقٍ »
« هر كه به خداوند شرك ورزد چنان است كه گويا از آسمان فرو افتد و پرندهاى او را در ربايد يا باد او را به جايى بس دور افكند » .
تفسير اين كلمه به « بعد » تفسيرى تقريبى است و در آن بايد به اين نكته نيز توجّه داشت كه قرآن كريم مادّهء « سحق » را به اين سياق كه سياق هشدار دادن و بيم رساندن كافران مشرك است اختصاص داده ، در حالى كه « بعد » را در مفهومى اعمّ استعمال كرده و از آن جمله است :
بعد مكانى در « شقّة » ( طى كردن راه ) « أسفار » ( سفرها ) و « بعد مشرقين » ؛ بعد زمانى در « أمد بعيد » و در مقابل آنچه به مراعات زمان نزديك است ؛ بعد مجازى در « شقاق » ( مخالفت كردن ) ، « ضلال » ( گمراهى ) ، « رجع بعيد » ( بازگشتى دور ) ، « بعدا للقوم الظّالمين » ( نفرين بر مردمان ستمگر ) و « بعدا لعاد - و لثمود و لمدين - ( نفرين
هامش
( 109 ) ر ك : المفردات .