خواهد بود ؟ بگو : اميد است كه نزديك باشد .
تفسير اين كلمه به « حركت دادن سر به منظور تمسخر » از قبيل شرح واژه به كمك واژهء « رؤوسهم » موجود در آيه است و سياق آن نيز - چنان كه راغب در المفردات مىگويد - سياق استهزاء و ريشخند مىباشد . « انغاض » به معنى حركت دادن تنها يك تقريب به ذهن است و در كنار آن ، چنانچه راغب نيز از اين نكته غفلت نكرده ، از اين امر غافل نمىمانيم كه واژهء « نغض » و « انغاض » بر حركتى كه با لرزش و اضطراب همراه است دلالت مىكند و هر تحرّكى « انغاض » نيست . در زبان عربى واژهء « نغض » در مورد كسى به كار مىرود كه سر خود را تكان مىدهد و در راه رفتن مىلرزد ؛ « نغض » - به ضمّهء حرف نون و همچنين به فتحهء آن - غضروف فوقانى كتف انسان است كه بستر حركت كتف قرار مىگيرد ؛ « ناغض » يعنى ازدحام كرد همراه با آشفتگى ؛ و « نغوض » به معنى شترى است كه كوهانى بزرگ دارد و علت اين تسميه نيز آن است كه چون كوهان شتر بزرگ باشد در او آشفتگى پديد مىآيد .
هنگامى مضمون آيهء مورد بحث قويتر خواهد بود كه واژهء « فسينغضون » را در آن با توجّه به همين ويژگى معنايى ، يعنى حركت همراه با لرزش و اضطراب ، تفسير كنيم ؛ چه زمانى كه برهان دندان شكن الهى بر گوشهاى آنان مىنوازد كه « بگو سنگ باشيد يا آهن ، يا مخلوقى كه در خاطرتان بزرگ نمايد ، خواهند گفت چه كسى ما را باز مىگرداند ؟ بگو : همان كه براى نخستين بار شما را آفريد » - در اين هنگام است كه - آرامش را از دست مىدهند و حركت سرهايشان از اين آشفتگى و فقدان آرامش ، به رغم همه لجاجت آنان در عناد با حق ، حكايت مىكند « و مىگويند : آن كى خواهد بود ؟ بگو اميد است كه نزديك باشد » . ]
86 - يهرعون :
نافع از معنى اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد : « يهرعون » .
ابن عباس گفت : « يقبلون اليه بالغضب » ( با خشم به او روى مىآورند ) ؛ و شاهد آن نيز شعر شاعر است :
أتونا يهرعون و هم أسارى * نسوقهم على رغم الأنوف
يعنى : نزد ما آمدند ، در حالى كه به خشم آورده مىشدند و اسير بودند و آنان را به رغم تمايلشان پيش مىبرديم .
[ اين كلمه در دو آيهء ذيل آمده است :