44 - نهر :
يعنى : دست در آن نهادم و شكافى كه داشت باز كردم چنان كه هر ايستادهاى از اين سوى پشت آن را مىبيند . [ اين كلمه در آيهء قمر / 54 آمده است : « إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَ نَهَرٍ * فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ » . يعنى : پرهيزگاران در بهشت و گشايشند ، در جايگاه صدق و نزد پادشاهى توانمند . در قرآن كريم ، واژهء « نهر » به صورت مفرد دو بار در آيههاى بقره / 249 و كهف / 33 آمده ، اما واژهء « أنهار » ، جمع اين كلمه ، پنجاه و يك بار تكرار شده است . چنان كه راغب در المفردات مىگويد در تفسير « نهر » به وسعت و گشايش در سورهء قمر نوعى تشبيه به نهر آب نيز منظور شده ، و به همين معناست كه گفته مىشود : « أنهر الماء » يعنى آب جارى شد ، و « أنهرت الماء » ، آب را جارى ساختم . واژهء نهر همراه با اين دلالت مجازى بر وسعت و گشايش در بر دارندهء ويژگى معنايى ديگرى نيز مىباشد كه همان خير و نعمت است . در زبان عربى ، « نهر » تنها از آبى گوارا و زلال حكايت دارد ، اما قرآن كريم در عباراتى چون « بهشتى كه از زير آن نهرها جارى است » مفهوم بركت و خير را نيز بدين واژه مىدهد و اين مسئله در استعمالات قرآنى اين واژه غلبه دارد . زمانى هم كه قرآن كريم از « نهرهايى » در اين دنيا سخن به ميان مىآورد : - يا عنوان منّت خداوند بر بندگان خويش به وسيلهء نعمتهايى كه بدانان ارزانى داشته است دارد : ابراهيم / 32 : « و كشتيها را برايتان مسخّر داشت تا به فرمان او در دريا به حركت در آيد