نعمت و نعيم
اين دو واژه از يك مادّهاند و در مفهوم عمومى مادّهء مشترك خود با يكديگر اشتراك دارند ، و فرهنگهاى لغت نيز تقريبا ميان اين دو تفاوتى نمىگذارند ، و مفسّران نيز واژهء « نعيم » را به همهء معانيى كه در فرهنگها براى اين مادّه احتمال داده مىشود تفسير مىكنند . « 11 » ما به استقراى موارد كاربرد اين دو واژه در قرآن مىپردازيم و مشاهده مىكنيم كه اين دو داراى تفاوت روشنى با يكديگر هستند : در هر جا در قرآن واژهء « نعمت » آمده ، بر نعمتهاى دنيوى ، از انواع مختلف آن ، دلالت مىكند ؛ و اين مسئله در سر تا سر قرآن عموميّت دارد و در همهء موارد پنجاه و سه گانهء استعمال اين كلمه ، خواه به صورت جمع و خواه به صورت مفرد ، حتّى يك مورد استثنا نتوان يافت . امّا واژهء « نعيم » در هر جا در قرآن كريم آمده ، در بردارندهء مفهومى اسلامى و مربوط به نعمت آخرت است ؛ و اين مسئله نيز عموميت دارد و در همهء آيات نعيم ، كه شمار آنها شانزده آيه است ، حتى يك مورد استثنا نيست . از اين شانزده آيه ، پانزده تاى آن به گونهاى است كه لفظ صراحت دارد و هيچ تفسيرى ، جز نعيم بهشت را نمىپذيرد : واقعه / 89 : فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ - « اما اگر از