منطبق بر قواعد عمومى نحويان باشد ، بلكه امرى جايز و فاقد عموميّت است .
مفسران در تفسير اين آيه اختلاف كردهاند :
برخى گفتهاند اين آيه نسخ شده است . فرضيهء نسخ اين آيه نخستين فرضيهاى است كه طبرى در ذكر اظهاراتى كه در تفسير آيه به عمل آمده آورده است .
برخى از آنان گفتهاند : اين حكم در اوايل دوران وجوب روزه بود ، و هر فرد مقيمى - غير مسافر - هم كه روزه توانش را مىگرفت مىتوانست اگر مىخواهد روزه بگيرد و اگر هم مىخواهد روزه نگيرد و به جاى آن به ازاى هر روز يك مسكين را اطعام كند ؛ تا زمانى كه اين حكم نسخ شد و رخصت ترك روزه تنها محدود به كسانى گشت كه بيمار و يا مسافرند . « 31 »
مقصود از نسخ در اينجا نسخ به آيه بعدى همين سوره است كه مىگويد :
« پس هر يك از شما كه اين ماه را رؤيت كند در آن روزه بدارد ، و هر كه بيمار و يا در سفر باشد تعدادى از روزهاى ديگر را . خداوند آسانى را بر شما مىخواهد و سختى و مشقّت را بر شما نخواهد » ( 185 ) .
زمخشرى هم در كتاب كشاف به اين نظريّه كه حكم روزه خوردن و فديه دادن نسخ شده اشاره كرده ؛ و ابو حيّان نيز اين نظريّه را نقل كرده و گفته است : « اين عقيدهء بيشتر مفسران مىباشد . » « 32 »
از ديگر سوى ، امام طبرى پس از نقل نظريّه نسخ حكم اين آيه سخن ديگرانى را مطرح كرده است كه مىگويند :
اين آيه ، و حتّى قسمتى از آن نيز نسخ نشده ، و حكمى است ثابت از زمان نزول آيه تا بر پا شدن قيامت . « 33 »
ابن كثير در اين مسئله احتياط كرده و پس از خلاصه كردن اقوال مفسّران گفته است :
نتيجهء مسئله آن كه ، نسخ نسبت به مقيمى كه از سلامتى برخوردار باشد ثابت و بر او روزه واجب است ، بدان دليل كه خداوند مىفرمايد : « پس هر يك از شما كه اين ماه را رؤيت كند در آن روزه بدارد » . اما پير سالخورده و شكستهاى كه نمىتواند
هامش
( 31 ) تفسير طبرى ، ج 2 ، ص 77 .
( 32 ) البحر المحيط ، ج 2 ، ص 36 .
( 33 ) تفسير طبرى ، ج 2 ، ص 82 .