زنگ ، شعوبيه ، صوفيه ، عياران ، قرامطه ، مجوس ، معتزله ، نصارى و غيره .
اماكن مختلف مانند : اندلس ، انطاكيه ، اهواز ، بصره ، بغداد ، حلب ، خراسان ، بيت المقدس ، دمشق ، رى ، سجستان ، شيراز ، عمان ، فارس ، قزوين ، كوفه ، مصر ، موصل ، نهروان ، همدان ، هند و يمن .
فرهنگ و علوم گوناگون ، مانند : تاريخ ، حكيم ، خازن ، خراج ، دار الضرب ، درهم ، دينار ، ديوان ، سلطان ، شطرنج ، طب ، عامل ، علوم ، فقه ، فلسفه ، قائد ، قاضى القضاة ، كاتب ، كلام ، محتسب ، مغنى ، نديم ، وزارت ، وزير ، وكيل ، ياقوت اصفر و غيره « 3 » .
ترجمهء فرج بعد از شدت ( كتاب حاضر )
نخستين بار سديد الدين « 1 » محمد بن محمد عوفى كتاب ( الفرج بعد الشدة ) تأليف قاضى تنوخى را به پارسى در آورد ، و در اين باره در باب هفتم از قسم چهارم جوامع الحكايات گفته است : « و قاضى محسن تنوخى كتاب الفرج بعد الشدة را تأليف كرده است اندرين معنى و آن كتابى مرغوبست و مؤلف ( يعنى عوفى ) آن كتاب را به لغت پارسى ترجمه كرده است و بيشتر حكايات درين مجموع مسطور است » . همچنانكه عوفى خود گفته است بيشتر حكايات الفرج بعد الشدة در جوامع الحكايات نقل شده ولى متأسفانه آن ترجمهء او بالاستقلال باقى نمانده است « 2 » .
( هرمان اته ) در فهرست نامهء خود حدس زده است كه ترجمهء حسين بن اسعد مقدم بر ترجمهء عوفى است .
از مقدمهء ترجمهء حسين بن اسعد چنين بر مىآيد كه وى زمانى كه منشى مخصوص عز الدين بن طاهر زنگى الفريومدى كه از جانب امير ارغوان به حكمرانى خراسان منصوب شده بود اين كتاب را ترجمه و به وى اهدا كرده است ( بين سالهاى 651 و 660 هجرى ) .
با وصف اين مسلم است كه حسين بن اسعد حداقل سى سال بعد از عوفى فرج بعد الشدة را
هامش
( 1 ) - برخى مانند حمد اللّه مستوفى در تاريخ گزيده لقب او را نور الدين نوشتهاند ( مقدمهء جوامع الحكايات جلد اول از قسم سوم به تصحيح خانم دكتر كريمى « مصفا » ) ، از انتشارات بنياد فرهنگ ايران
( 2 ) - گنجينهء سخن ، جلد اول تأليف استاد محترم آقاى دكتر ذبيح اللّه صفا ( مقدمهء كتاب )
( 3 ) - نقل از كتاب قاضى تنوخى و نشوار المحاضرة ، تأليف بدرى محمد