پيش گيرد ، در اين آزمايش موفق مىشود و گرنه شكست خواهد خورد . البته آزمونهاى برنامه گذشته با آزمونهاى برنامه جديد تفاوت دارد ؛ زيرا در برنامه اول گفتيم شرايط ظلم و ستم و انحراف و نوع عكس العمل فرد در برابر آن ، براى آزمايش و پالايش كافى است اما در برنامه دوم چون از ظلم و شرايط فساد و انحراف اثرى باقى نمىماند ، آزمايش الهى ناشى از مسئوليتهايى است كه پيروى از عدالت كامل و اجراى آن و نيز حفظ عدالت در روابط انسان با خود ، خدا ، انسانهاى ديگر و با نظام حكومتى موجود ، اقتضايش را دارد .
( 1 ) اين امتحان شامل هر فردى به ميزان فرهيختگى و قابليتهاى او مىباشد زيرا بر خداوند قبيح است كه براى كسى آزمايشى پيش آورد كه متناسب با قابليتهاى وى نباشد و به ناچار در اين امتحان شكست بخورد . اين امر بر خلاف عدل الهى است .
آنجا كه قابليت به اوج خود برسد ، فرآيند آزمايش و امتحان نيز در نهايت دقت و سختى خواهد بود و موفقيت مورد انتظار از آن ، موفقيتى متناسب با آن مرتبه است و البته شكست در آن هم با دقيقترين معيارها و با كوچكترين لغزشها ثبت و ضبط خواهد شد .
( 2 ) در منابع اماميه نمونههايى از آزمايشهايى كه امام مهدى عليه السّلام در دورهء نخست قيام خود نسبت به امت اسلامى به طور عام و نسبت به اصحاب خاصّش ( همان كسانى كه در آزمايشهاى برنامه اول توفيق يافتند ) به اجرا در مىآورد ، آمده است كه تفصيل آن بعدا خواهد آمد .
پرسش : چه نيازى به آزمونهاى الهى در برنامه جديد وجود دارد ؟ زيرا هدف از اين اقدام در برنامه سابق ، به حد نصاب رسيدن نيروهاى مخلصى است كه كادر سپاه فاتح جهان به رهبرى امام مهدى عليه السّلام را تشكيل مىدهند در حالى كه در دورهء اجراى برنامه جديد ، اين سپاه مأموريت خود را به انجام رسانده و ديگر نيازى به آن نيست . پس چرا روند آزمايش و پالايش همچنان ادامه دارد ؟
پاسخ : يكى از سنتهاى الهى در نظام آفرينش ، تربيت انسانها از رهگذر اين فرآيند است .
خداوند متعال در قرآن كريم مىفرمايد :
ما كانَ اللَّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلى ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ ، حَتَّى يَمِيزَ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ
« 1 »
خداوند هرگز مؤمنان را بدين حال كنونى وانگذارد تا آنكه به آزمايش ، بد سرشت را از پاك گوهر جدا سازد .
( 3 ) اين آزمايش و پالايش ، قانونى فراگير براى تشخيص ميزان فرمانبرى مردم از پروردگار در هر عصرى است كه آنها با دعوت و برنامه جديد تربيتى روبرو مىشوند . افراد امت اسلامى بايد از اين گذرگاه عبور نمايند تا اخلاصشان ژرفا يابد و اراده آنها در برابر مشكلات ، نيرومند گردد . بدين ترتيب پليدان از پاكان جدا مىشوند و معلوم مىشود كه در برابر سختى و دشواريهاى ابتلائات ، چه كسانى موضع صحيح اسلامى مىگيرند و چه كسانى به بيراهه انحراف و كژى فرو مىغلتند . اين تفاوت در موضعگيرى ، به اختلاف قابليتها و پيشينههاى فكرى و روانى افراد بر مىگردد .
( 4 ) پيشتر آورديم كه اين قانون ، شامل همه دعوتهاى پيامبران پيش از اسلام بوده و آنها در برنامه
هامش
( 1 ) . سورهء آل عمران ( 3 ) ، آيه 179 .