عمل طواف نيز از آنجا آغاز مىشود . هرگاه كسى پشت به مقام ابراهيم و رو به كعبه كند ، در سمت چپ او ركن اسود و در سمت راستش ركن عراقى قرار دارد .
( 1 ) در كعبه نيز در همين ضلع شرقى و نزديك به ركن اسود واقع شده است . از اين رو مىتوان گفت در كعبه ، بين ركن و مقام قرار دارد . فاصله اين در تا ركن اسود ، حدود نيم متر مىباشد . مقام نيز در مقابل در كعبه و در فاصله چند مترى آن واقع گرديده است .
بدين ترتيب قطعه زمينى كه از جلوى در كعبه تا مقام ابراهيم امتداد دارد ، در واقع بين ركن و مقام است . در همين نقطه ، امام عليه السّلام پشت به كعبه مىايستد و رو به مردم نخستين سخنرانى را ايراد مىفرمايد .
( 2 ) در برخى روايات آمده است « آن حضرت پشت به ديوار كعبه و حجر الاسود تكيه مىزند » . در اين صورت چنين به نظر مىرسد كه امام به ديوارى كه بين در كعبه و ركن اسود است و طول آن حدود نيم متر مىباشد تكيه مىزند . اين تصور ، هم با وقوف آن جناب بين ركن و مقام سازگارى دارد و هم با تكيه زدن ايشان به ديوار كعبه و حجر الاسود ؛ چرا كه حجر الاسود در آن حالت به شانه راست امام عليه السّلام بسيار نزديك است .
( 3 ) نكته سوم : ارتباط سخنان امام عليه السّلام با برنامه كلى الهى :
اين سخنرانى در پايان برنامه كلى الهى ( در دوران پيش از ظهور ) ايراد مىگردد و بيانگر نتايج آن برنامه مىباشد . از اين رو گزارش و تابلويى كامل است از آنچه شايسته است در آن ساعت دربارهء نتايج آن برنامه اعلان گردد .
( 4 ) اين مطلب از چند جهت قابل بررسى است :
1 - از آن برنامه كلى چنين بر مىآيد كه « روز موعود » چيزى نيست جز نتيجه تلاشهاى بشر از آغاز پيدايش . و خط پيامبران و اوليا و شهدا و صالحان نيز در همان مسير قرار دارد و همگى بسترسازان تحقق آن روز مىباشند .
بر اين اساس ، امام مهدى عليه السّلام رهبر و پيشواى روز موعود و بنيانگذار عدالت كامل در جهان مىباشد و در اين صورت سزاست كه بگويد : من باقى مانده آدم ، بهترين فرزند نوح ، برگزيده نسل ابراهيم و برگزيدهترين [ از خاندان ] محمّد صلّى اللّه عليه و آله هستم .
( 5 ) 2 - هسته مركزى آن برنامه ، به طور ويژه بر تربيت بعد فرماندهى آن ذخيره انقلاب جهانى متمركز شده است . « 1 » اينك آن برنامه به ثمردهى نشسته و رهبر كامل ، روبروى مردم ايستاده تا فرماندهىاش را عملى ساخته و تحقق بخشد .
او بهترين انسانها در زمانه خويش است بلكه پس از صدر اسلام ، برترين آنهاست ، و منطقى است كه نزديكترين مردمان به پيامبران و فرستادگان الهى باشد . او در ساحت علم و عمل و عدالت
هامش
( 1 ) . ر . ك : الصدر ، سيد محمّد ، همان ؛ ص 497 و به بعد .