23 با شعر و شاعران
شعر در پيكر ملّتها به منزلهء خون است ؛ معانى و مضامينى را كه در بر دارد در تنهء جامعه به گردش مىآورد ؛ و شاعران در جوامع گوناگون - بويژه جامعهء عربى - وجودى مؤثّر و انكارناپذير دارند .
اختلاف أغراض و أهداف شاعران ، به اختلاف طبايع ، أصول ، وابستگيهاى قبيلهاى و گروهى ، أهداف و دلبستگيهاى دينى و دنيوى ، و ديدگاهها و آرمانها و آرزوهاشان بازمىگردد .
مال - كه آب از دهان بسيارى از مردمان روان مىكند - ، فريبندهء شاعرانى است كه شعر را به خوارى و ابتذال و مزدورى مىكشند ، و بجاى آنكه غرضشان از سرايش ، نيل به مكانتى اجتماعى در زبان و أدب باشد ، يا جاودانگى در تمدّن بشرى را بخواهند ، يا در پى سرفرازى ميان أقران و خاندان و عشيرهء خود برآيند ، يا خلد و ثواب و أجر اخروى را طلب كنند ، بار هزينهء زندگانى مادّى خويش را بر دوش شعر مىافكنند .
أمّا همين مال ، نزد خداوندگاران شرف و كرامت و إنسانيّت و عزّت نفس كه به أهداف بزرگ و بلند مىانديشند ، وسيله است ، نه هدف .
همانگونه كه خداوند - تعالى ذكره - مال را به هدف گذشتن از پلها و رسيدن به مقاصد ربّانى به كار گرفته و براى « مؤلّفة قلوبهم » ( / دلجوئىشدگان ) در أموال اللّه حقّى قرار داده است « 1 » ، إمام حسين - عليه السّلام - هم ، به پيروى از قرآن و براى به
هامش
( 1 ) . در قرآن كريم ( س 9 ى 60 ) از اين « دلجوئىشدگان » سخن رفته . اينان كسانىاند كه بايد دل آنها را به سوى إسلام و مسلمانان مايل گردانيد و خداوند سهمى از زكات را از براى اينان و برآمدن اين مقصود قرار داده است .
نگر : نثر طوبى ، شعرانى ، ط . إسلاميّه ، ص 28 ؛ و : تفسير الصّافى ، تحقيق الحسينىّ الأمينىّ ، 3 / 425 - 427 .