هجرى ) آنان را به درستى شناختند ، در قرن دهم ( چهارم هجرى ) تا سرحدات واقع در محل برخورد گرگان و كوهستان « 1 » - مرز گرگان نزديكى رباط ديهستان « 2 » ( طرف شمال آبسكون « 3 » ) - جيت در كنار جيحون پايين ( نزديك خوارزم ) « 4 » - اوش در ماوراءالنهر « 5 » - منك ( از نواحى بلخ ) « 6 » - واشگرد ( همچنين از نواحى بلخ ) « 7 » - چغانيان نزديك ترمذ « 8 » - و بذخشان « 9 » ، رسيده بود .
تركان از قديم الايام به حركت درآمده بودند « 10 » ، ولى تازه سقوط دولت اويغوريان به دست قرغزان ( 840 برابر با 225 هجرى ) و عواقب آن « 11 » بود كه خود را نيز به صورت واقعى خويش در سرزمين ايران نشان داد . در اين زمان قرلقان ( به فارسى خلّخ ) به حركت افتادند و در تحت فرمانروايى رؤساى خويش ( قراخانيان يا ايلگ - خانيان ) حدود سال 1000 ( برابر 390 هجرى ) پس از
هامش
( 1 ) - ابن اثير ، ج 5 ، ص 11 ( سال 716 / 718 برابر 98 هجرى ) .
( 2 ) - اصطخرى ، ص 214 ؛ - ابن حوقل ( كتاب المسالك ، فهرست : 33 ) ، ص 383 .
( 3 ) - دزدان دريايى نيز در اينجا تمركز داشتند : اصطخرى ، ص 219 ؛ - ابن حوقل ( كتاب المسالك ، فهرست : 33 ) ، ص 389 .
( 4 ) - مقدسى ( احسن التقاسيم ) ، ص 289 .
( 5 ) - مرجع سابق ، ص 282 .
( 6 ) - يعقوبى ( بلدان ) ، ص 290 .
( 7 ) - مرجع سابق ، ص 292 .
( 8 ) - مقدسى ( احسن التقاسيم ) ، ص 383 .
( 9 ) - مرجع سابق ، ص 303 ؛ - سمعانى ( كتاب الانساب ، خطى ) ، ص 69 ، ظهر .
( 10 ) - رجوع شود به :Barthold , Vorl . 100 ff .( 11 ) - به طور عمومى رجوع كنيد به :
حدود العالم ( فهرست : 36 ) ، صفحات 94 تا 101 و 263 تا 317 ؛ - رشيد الدين ( فهرست : 157 ) ، صفحات 52 تا 54 . - و نيز :
كتاب اخير نظرى كلى دربارهء تحولات آن زمان در آسياى مركزى براساس تأثير و تأثرات ضرورى متقابل ، به دست مىدهد . دربارهء گسترش اقوام ترك رجوع شود به :Mandelstamm , O nekotorych , S . 57 - 99 .