مطلق اسلام به عنوان دين رسمى دولت ، همه باعث شد كه عدّهاى از معتقدين واقعى دين زردشت كه از گرويدن به اسلام امتناع مىورزيدند ، به مهاجرت از وطن خويش ناگزير گشتند . اين مهاجرت ابتدا از شهر ابلّه نزديك مصب دجله « 1 » اتّفاق افتاد و آثار آن نيز در كرمان ( سال 650 ميلادى برابر 29 / 30 هجرى ) محسوس شد « 2 » تا سرانجام در سال 717 ميلادى ( برابر با 98 / 99 هجرى ) به توطّن ايرانيان در هندوستان مخصوصا در كجرات منتهى گشت و به موجب آن ، نهال تودهء انبوه ايرانيان امروز در هندوستان گذاشته شد . نظير همين مهاجرت دسته جمعى را نيز بين سغديان و در سال 752 ميلادى ( برابر 134 / 135 هجرى ) در بين ارامنه « 3 » مىبينيم : اين مهاجرتها دليل بارزى بر چگونگى برخورد و سلوك مذهبى طبقات خاصى از اهالى مختلف مىباشد .
بدين ترتيب پس از گذشت يك قرن ، در اين ايالت ايران كه از لحاظ
هامش
( 1 ) - رجوع شود به :
( 2 ) - ياقوت ( معجم البلدان ، چاپ لايپزيك ، فهرست : 49 ) ، ج 3 ، ص 31 .
( مؤلف اين كتاب اخير هدف مهاجرت آنان را « سندان » احتمال مىدهد ، درحالىكه مشهور « خ سبوذان » است )
( 3 ) - دربارهء سغديان رجوع كنيد به فصل « طلوع و پيروزى نهضت عباسيان » از همين كتاب و در مورد ارامنه رجوع كنيد به :Stefan As 162 :