بعدد هر كه استهزاء بمحمد و اصحاب او كرده ده حسنه از براى او بنويسد ، و ابو بصير از ابو - عبد اللَّه عليه السّلام نقل نموده كه هر كه وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ الخ در فرايض قرائت كند درويشى از او زايل شود و روزى بر وى فراخ گردد و از مردن بد ايمن گردد .
و بدانكه حقتعالى بعد از اجمال خسران در سورة العصر تفصيل آن مىكند در اين سوره و مىگويد كه :
* ( بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ) * آوردهاند كه اخنس بن شريق ثقفى غيبت رسول اللَّه صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم گفتى در حضور وليد بن مغيره و وليد از آن مبتهج و مسرور شدى و در غيبت با او شريك گشتى و چون رسول بر ايشان بگذشتى بدست و چشم بر وى طعنه زدندى و هر يك بدون يكديگر نيز با اهل كفر و عناد به اين عمل قبيح ارتكاب نمودندى حق سبحانه دربارهء ايشان فرمود .
( 1 ) - * ( وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ ) * و اى بر هر غيبت كنندهء در خفيه و طعنه زنندهء در مواجهه ويل علم دركه ايست از دركات دوزخ يا نام چاهى است در آن يا كلمهء عذاب است و تنوين از براى تعظيم اى ويل عظيم ، و بنا بر اين اختصاص نكرده به وصف مقدر باشد كه از تنوين معلوم مىشود و * ( هُمَزَةٍ ) * بمعنى كسر از اعراض مردمانست و غض از اغتياب ايشان و * ( لُمَزَةٍ ) * بمعنى طعن كردن در ايشان و بناء فعله دال است بر آنكه همزه و لمزة از عادت ايشان بود چون لعنه و ضحكه كه مستعمل نيست مگر در مكثر متعود ، و گويند همز طعن است بمواجهه و لمز غيبت است در غير مواجهه بر عكس معنى اول و اين قول حسن است و ابى عاليه و عطا از ابن زيد نقل است كه همز طعن و ضرب است بدست و لمز طعن به زبان و چشم ، و گويند اين آيه دربارهء امية بن خلف نازل شده كه هميشه بهمز و لمز حضرت رسالت پناه صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم مشغول بودى و بر هر تقدير خصوص سبب نفى ما عدا نمىكند پس آيه شامل هر كسى باشد كه جامع اين صفت باشد و قوله :
( 2 ) - * ( الَّذِي جَمَعَ مالًا ) * بدل است از كل و مجرور المحل و نمىتواند بود كه صفت همزه باشد به جهت آنكه مطابقه در تنكير و تعريف از شروط موصوف و صفت است و اينجا منتفى است پس معني آنست كه واى مر آن كسى را كه گرد كرد مال را * ( وَعَدَّدَه ) * و شمرد آن را مرة بعد اخرى ، يا شمارهء آن را نگاهداشت به جهت شدت محبت و فرط تعلق او به آن يا آن را عدتى و آلتى گردانيد كه به آن دفع حوادث كند و دشمن را مقهور گرداند يا آن را معد و آماده ساخته براى رسيدن نوازل و حوادث به آن كما
قال علي عليه السّلام بشر مال البخيل بحادث او وارث
و ميتواند بود كه اسم
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 341
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٣٤١