كه حكيم كسى را كه قادر بر ايمان و سجود نباشد خطاب نميكند كه مالك لا تؤمن مالك لا تسجد و اشعار است بر آنكه كفار مخاطباند بعبادت :
سورة البروج
مكيست بيست و دو آيت است باجماع علماء أبي بن كعب از پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم روايت كند كه هر كه اين سوره را بخواند حق سبحانه بعد دهر جمعه و هر روز عرفه كه در دنيا بوده باشد ده حسنه كرامت فرمايد ، و يونس بن ظبيان از أبو عبد اللَّه روايت كرده كه هر كه وَالسَّماءِ ذاتِ الْبُرُوجِ را در فرايض تلاوت نمايد محشر و موقف او با انبياء و مرسلين عليهم السّلام باشد چه اين سورهء پيغمبرانست .
بدانكه چون حق سبحانه و تعالى ختم اين سوره نموده بذكر مؤمنان افتتاح اين سوره نيز بذكر مؤمنان اصحاب اخدود كرد و فرمود كه :
( 1 ) -
* ( بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَالسَّماءِ ذاتِ الْبُرُوجِ ) * سوگند به آسمان كه خداوند برجها است مراد بروج اثنى عشر است كه آن حملست و ثور و جوزا و سرطان و اسد و سنبله و ميزان و عقرب و قوس و جدى و دلو و حوت ، و آنها مشابه قصورند در ارتفاع منازل و ماه در هر برجى دو روز و كسرى مىباشد و آفتاب در هر برجى يك ماه و گويند كه مراد كواكب عظاماند و بنا بر تسميهء آن ببروج جهت ظهور آنها است و يا مراد ابواب سماواتند كه نوازل از آن بيرون ميآيند ، و اصل تركيب بروج براى ظهور است ، و نزد بعضى ديگر بروج آسمان كوشكهااند در آن از زر سرخ و زبرجد سبز و نقرهء سفيد و گوهر و مرواريد و آن مواضع عبادات ملايكه است هم چنان كه زمين مساجد آدميان است .
( 2 ) - * ( وَالْيَوْمِ الْمَوْعُودِ ) * و سوگند بروز وعده داده شده نزد جميع مفسران مراد به اين روز روز قيامت است كه خلايق در آن مجازات خواهند يافت بر وفق اعمال :
( 3 ) - * ( وَشاهِدٍ ) * و سوگند بهر كه حاضر شود در اين روز از مكلفان و غير آن * ( وَمَشْهُودٍ ) * و به آنچه حاضر كرده مىشود در آن از عجايب و غرايب ، تنكير به جهت ابهام است در وصف يعنى شاهد و مشهودى كه به هيچ وجه بكنه آن نتوان رسيد يا مبالغه است در كثرت كانه قيل ما أفرطت من شاهد و مشهود علماء را در اين دو لفظ اختلاف بسيار است از آن جمله شاهد اللَّه است و