بخسبد و ليكن خدايى كه بازدارندهء فيل بود از رفتن بمكهء معظمه آن را بازداشت و از رفتن منع كرد پس آنجا فرود آمد و مردى از خزاعه كه نام او جواس اميه بود به مكه فرستاد تا اعلام ايشان نمايد كه غرض آمدن آن حضرت به اين صوب نه حربست بلكه مدعاى او طواف خانه كعبه است و اتيان نمودن بافعال عمره چون جواس اين پيغامرا بايشان رسانيد احابيش كه سه قبيله بزرگند از عرب ملتفت اين معنى نشده شترش را پى كردند و قصد كشتن وى نمودند وى از ايشان گريخته رسول صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم را از اين قضيه خبردار ساخت آن حضرت عمر را گفت تو نيز به مكه رو و صورت حال را بار ديگر بايشان رسان عمر گفت مرا در مكه ناصرى نيست و از بنى عدى كسى آنجا نمانده و به جهت اين از ايشان ترسانم و از قتل خود هراسان اما عثمان خويشان در آنجا دارد اولى آنست كه او اين پيغامرا بايشان رساند تا خطايى و ضررى واقع نشود پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم عثمان را بجانب ابو سفيان و اشراف قريش فرستاد چون بنزديك مكه رسيد ابان بن سعد كه از قبيلهء هوازن بود با او ملاقات كرده از اسب خود فرود آمد و عثمان را سوار كرد و خود در عقب او نشسته به مكه رفتند و عثمان پيغام مذكور را با ايشان مجدد ساخت ايشان گفتند ما محمّد صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم را نگذاريم كه در مكه درآيد اگر تو ميخواهى طواف كن و بازگرد او گفت من پيش از رسول طواف نكنم و چون خواست كه بازگردد مانع او شدند و او را محبوس ساختند و آوازه قتل او در حديبيه شايع شد رسول اصحاب را در زير درخت سمره جمع ساخت و با ايشان تجديد بيعت نمود كه با قريش قتال كنند و از حرب روگردان نشوند تا كه شهيد شوند يا فتح نمايند پس همه به اين وجه بيعت كردند مگر ابن قيس كه خود را در زير شتر پنهان ساخت چنان كه مذكور شد ، و ايشان هزار و پانصد يا چهار صد مرد بودند و بقول اشهر و اصح هزار و پانصد و بيست و پنج ، و صاحب كشاف از عبد اللَّه مغفل نقل كرده كه پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم در حين اخذ بيعت از اصحاب در زير شجرهء سمره قرار گرفته بود و شاخى از آن درخت بر پشت مبارك او رسيده و من بر زير سر او بايستادم و آن شاخ را بدست گرفته از پشت مبارك او برداشتم و همه اصحاب بيعت كردند بر آنكه مطلقا راه گريز نجويند تا آنكه كشته شوند يا فتح نمايند حضرت فرمود كه
أنتم اليوم خير أهل الأرض
شما امروز بهترين اهل زمينيد ، و از جابر مرويست كه رسول صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرمود كه
أنتم اليوم خير أهل الارض
شما امروز بهترين اهل زمينيد ، و از جابر مرويست كه رسول صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرمود كه يك كس بدوزخ نرود از آن مؤمنان كه در زير درخت سمره بيعت كردند و اين بيعت را بيعة الرضوان نام نهادند به جهت آنكه حق سبحانه در حق ايشان فرمود :
18 - * ( لَقَدْ رَضِيَ اللَّه ) * بتحقيق كه خداى تعالى خوشنود گشت * ( عَنِ الْمُؤْمِنِينَ ) * از گرويدن اصحاب * ( إِذْ يُبايِعُونَكَ ) * وقتى كه بيعت كردند با تو * ( تَحْتَ الشَّجَرَةِ ) * در زير درخت سمره * ( فَعَلِمَ ) * پس خداى ميداند * ( ما فِي قُلُوبِهِمْ ) * آنچه در دلهاى ايشانست از خلوص عقيدت
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 373
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٣٧٣