تهديد و وعيد ايشان ميفرمايد كه :
13 - * ( وَمَنْ لَمْ يُؤْمِنْ بِاللَّه ) * و هر كه نگرود بخداى * ( وَرَسُولِه ) * و بفرستاده او يعنى بدل خود تصديق حكم ايشان نفرمايد * ( فَإِنَّا أَعْتَدْنا ) * پس بدرستى كه ما آماده ساختهايم * ( لِلْكافِرِينَ ) * از براى ناگرويدگان * ( سَعِيراً ) * آتش افروخته و سوزان ، وضع * ( لِلْكافِرِينَ ) * در موضع ضمير ايذانست بر آنكه كسى كه جمع نكند ايمان را ميان خدا و رسول صلى اللَّه عليه و آله و سلم كافر است پس تصديق احدهما كافى نباشد در تحقق ايمان ، و تنكير * ( سَعِيراً ) * يا به جهت تهويلست و يا بسبب آنكه آن علم آتش مخصوص است و طبقهء معلوم ، بعد از آن به جهت تسجيل تأكيد قول مذكور ميفرمايد كه :
14 - * ( وَلِلَّه ) * و مر خداى راست * ( مُلْكُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) * پادشاهى آسمانها و زمينها يعنى تدبير جميع امور علوى و سفلى و زمام ملكى همهء آن در قبضهء اقتدار او است * ( يَغْفِرُ ) * ميآمرزد گناه را * ( لِمَنْ يَشاءُ ) * از براى هر كه خواهد * ( وَيُعَذِّبُ ) * و عذاب مىكند بگناه * ( لِمَنْ يَشاءُ ) * هر كه را كه اراده مىكند و مقرر است كه مشيت او سبحانه تابع حكمت او است پس مغفرت او نسبت بتائب خواهد بود و تعذيب او نسبت بمصر ، و چون بموجب
رحمتى سبقت غضبى
رحمت او سبحانه اعلى و اشمل است از غضب وى از اينجهت بعد از اين ايثار صفات رحمت نموده بر صفات غضب و فرموده كه * ( وَكانَ اللَّه ) * و هست خداى * ( غَفُوراً ) * آمرزنده توبه كنندگان * ( رَحِيماً ) * مهربان بر ايشان ، و شبهه اى نيست در آنكه رحمت از صفات ذاتيه او است و غضب از صفات عرضيه و لهذا تكفير سيئات مينمايد با حسنات كثيره و كباير را مىآمرزد بتوبه و انابت ، آوردهاند كه حضرت رسالت صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم در ذو الحجة الحرام سال ششم از هجرت از حديبيه مراجعت نمود و در محرم الحرام سال هفتم از آن بغزوهء خيبر توجه فرمود و باصحاب وعدهء فتح و غنيمت داد و بفرمودهء او سبحانه حكم نمود كه هر كه در حديبيه حاضر بوده به اين غزا توجه نمايد و غير آنها با ايشان موافقت ننمايد و چون عزم ايشان در اين باب جزم شد متخلفان به قصد رد امر الهى گفتند كه بگذاريد تا ما در اين غرا با شما تابع شويم و با اعداء محاربه نمائيم حق سبحانه پيش از وقوع اين قضيه پيغمبر خود را از ما فى الضمير ايشان اخبار فرمود بقوله :
15 - * ( سَيَقُولُ الْمُخَلَّفُونَ ) * زود باشد كه بگويند باز پس مانده شدگان از حديبيه كه قبايل مذكوراند از اعراب * ( إِذَا انْطَلَقْتُمْ ) * در وقتى كه برويد * ( إِلى مَغانِمَ ) * بسوى غنيمتها يعنى غنايم خيبر * ( لِتَأْخُذُوها ) * تا كه فراگيريد آن را * ( ذَرُونا ) * بگذاريد ما را * ( نَتَّبِعْكُمْ ) * تا پيروى كنيم شما را در آمدن به خيبر و غزا نمودن با اهل آن * ( يُرِيدُونَ ) * ميخواهند اين متخلفان
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 370
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٣٧٠