او ميان ما به حق و فرود آوردن هر يك از ما بمنزلى كه فراخور اعمال ما است يا فرشتگان گويند كه شكر و سپاس مر خداى راست كه بر وفق فضيلت از براى ما مقامى و مرتبه اى تعيين فرموده ، بدانكه حكمت در آنكه نزد ابتداى بيان خلق فرموده كه الْحَمْدُ لِلَّه الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ و در انتهاء نيز همين طريقه مرعى داشته فرمود كه * ( الْحَمْدُ لِلَّه رَبِّ الْعالَمِينَ ) * آنست كه تا بندگان در ابتدا و انتهاء كارها طريقه حمد گذارى و سپاس دارى رعايت نمايند و عارف شوند به آنكه در مبدء و منتهى مستحق حمد او است نه غير او .
سورة المؤمن
كه سورهء اولى است از حواميم در مكه نازل گشته ، و ابن عباس و قتاده دو آيه را از آن مدنى ميدانند و آن آيه إِنَّ الَّذِينَ يُجادِلُونَ فِي آياتِ اللَّه است الى قوله لا يَعْلَمُونَ و حسن بصرى آيهء وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ بِالْعَشِيِّ وَالإِبْكارِ را مدنى دانسته زيرا كه فرض صلوة در مدينه متحقق گشته ، و عدد آيات هشتاد و پنج است بعدد كوفى و شامى ، و هشتاد و چهار حجازى ، و هشتاد و دو بصرى ، اختلاف در نه آيتست حم كوفى كاظِمِينَ غير كوفى يَوْمَ التَّلاقِ غير شامى بارِزُونَ شامى بَنِي - إِسْرائِيلَ الْكِتابَ مكى و كوفى و الْبَصِيرُ شامى يُسْحَبُونَ كوفى و شامى و كُنْتُمْ تُشْرِكُونَ كوفى و شامى .
و از جمله اخبارى كه عموما دلالت مىكند بر فضل حواميم روايت انس مالك از حضرت رسالت صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم است كه حواميم زبور قرآنست ، و در روايت ديگر آمده كه
لكل شيء ثمرة و ثمرة القرآن حواميم هن روضات حسنات محصنات متجاورات فمن أحب أن يرتع فى روضات الجنات فليقرأ الحواميم
هر چيزى را ميوه ايست و ميوهء قرآن حواميم است چه اين سوره ها روضهاى زيبا و معمورند كه متصلند به يكديگر هر كه خواهد در مرغزار بهشت چرا كند بايد كه حواميم بخواند و ابو هريره اسلمى از حضرت نبوى صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم نقل كرده كه هر كه خواهد كه در رياض جنت بچرد بايد كه حواميم را در نماز شب بخواند ، و ابو بصير از امام ناطق جعفر صادق عليه السّلام نقلكرده كه حواميم ريحان قرآنست پس بر تلاوت و حفظ آن شكر نمائيد چه بتحقيق پيوست كه چون بندهء مؤمن بقرائت حواميم قيام نمايد از دهن او بوى مشك اذفر و عنبر أشهب بيرون آيد ، و حق سبحانه بر او رحمت كند و همه جيران و أصدقاء و معارف و ارحام او را از بركت تلاوت حواميم مستغرق رحمت خود گرداند و عرش و كرسى و ملائكه مقربين از براى او استغفار كنند . و از ابن عباس روايتست كه حواميم هفتند و ابواب دوزخ هفت كه آن جهنم و حطمه و لظى و سعير و سقر و هاويه و