آمده است و متحقق شده پس بتعجيل طلب آن ننمائيد كه بلا شك و ريب واقع خواهد شد * ( سُبْحانَه ) * پاك است خداوند * ( وَتَعالى عَمَّا يُشْرِكُونَ ) * و برتر از آنچه ايشان انباز ميگيرند يعنى مبرا و منزه و متعاليست از آنچه او را شريك وى ميدانند و ميگويند كه فردا ايشان منع عذاب خدا كنند از ما و رجوع از خطاب به غيبة بطريق التفات است يا آنكه خطاب باهل ايمانست كه عذاب كفار را از پيغمبر ( ص ) در مىخواستند از ابن عباس نقلست چون حقتعالى آيه اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَانْشَقَّ الْقَمَرُ نازل ساخت كافران يكديگر را گفتند كه محمد ميگويد كه قيامت نزديك شده پس از آن خائف شدند و چند روزى ترك جحود و انكار كردند و انتظار آن كشيدند و چون اثرى از آن نيافته باز بر سر عناد و جحود خود رفتند آيه آمد كه اقْتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسابُهُمْ وَهُمْ فِي غَفْلَةٍ مُعْرِضُونَ از اين بترسيدند و مترصدان بودند و چون نتيجه از آن بظهور نرسيد زبان استهزا گشودند و گفتند اى محمد ( ص ) آنچه گفتى اثرى از آن پيدا نشد آيه آمد كه * ( أَتى أَمْرُ اللَّه ) * راوى خبر گويد كه چون اين آيه نازل شد رسول از جاى بجست و ياران از آن بترسيدند پس سر بسوى آسمان كردند و گمان چنان بردند كه اين ساعت قيامت خواهد بود جبرئيل فرمود كه فلا تستعجلوه تعجيل مكنيد در آمدن آن حضرت اطمينان يافت و مردمان بيارميدند و گويند اين جواب نضر بن حارث است كه گفت اللهم ان كان هذا هو الحق من عندك الايه و او را در آخر روز بدر بكشتند و بدانكه تسبيح بر چهار معنى آمده است يكى بمعنى تنزيه و تعبيد مثل قوله تعالى سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى دوم بمعنى استثنا كقوله ( لو لا يسبحون ) و بمعنى نماز كقوله فَلَوْ لا أَنَّه كانَ مِنَ الْمُسَبِّحِينَ و بمعنى نور چنان كه در حديث آمده است كه لو لا سبحات وجهه اى نور وجهه و چون بيان امر موعود نمود و دنو تحقق آن در عقب آن بيان طريقى نمود كه آن حضرت ( ص ) عالم بوقوع آن و وجوب وجود آن گشته و به آن ازاحه استبعاد ايشان نموده از اختصاص آن حضرت بعلم امر موعود و فرمود كه * ( يُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ ) * فرو ميفرستد فرشتگان را * ( بِالرُّوحِ ) * بوحى يا به قرآن كه سبب حيات قلوبست كه به جهت جهالت در حكم ميته است يا به آن چيزى كه در دين قايم مقام روح است در بدن و آن احكام حلال و حرام است و گويند مراد بروح جبرئيل است يعنى ملائكه را با جبرئيل نازل ميسازد و در تبيان گفته هيچ ملكى فرود نيايد مگر كه روح با او باشد و رقيب بر او چنانچه بر آدميان حفظه مىباشد و بر هر تقدير ميفرمايد كه فرود ميفرستد ملائكه را با روح * ( مِنْ أَمْرِه ) * از فرمان خود يعنى از جهة فرمان گذارى خود * ( عَلى مَنْ يَشاءُ ) * بر هر كه ميخواهد * ( مِنْ عِبادِه ) * از بندگان كه استحقاق نبوت او را ثابت باشد * ( أَنْ أَنْذِرُوا ) * اين بدل روح است كه بمعنى وحى
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 175
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص١٧٥