و از ايشان مىخوريد شير و روغن و كشك و گوشت و پيه و غير آن از آنچه توان خورد تقديم ظرف جهت محافظت است برؤس الهى و يا بجهة آنكه اكل انعام معتاد است و معتمد عليه در معاش و اما اكل غير آن از ساير حيوانات ماكوله چون طيور و صيور بر و بحر بر سبيل تداوى و تفكه است * ( وَلَكُمْ فِيها ) * و شما را در آن چهارپايان * ( جَمالٌ ) * زينتى و آرايشى است يعنى درهاى خانه شما روزى در وقت بدين انعام زينت مىيابد * ( حِينَ تُرِيحُونَ ) * هنگامى كه باز ميگردانند آنها را از چرا بآرامگاه خود يعنى آخر روز * ( وَحِينَ تَسْرَحُونَ ) * و در وقتى كه بيرون مىكنند آنها را بمراعى خود يعنى بامداد تقديم اراحة بجهة آنست كه جمال در آن اظهر است چه انعام در اينوقت با شكمهاى پر علف و پستانهاى پر شير بمنازل خود مراجعت ميكنند و در خظاير نزد اهل خود حاضرند * ( وَتَحْمِلُ أَثْقالَكُمْ ) * و برميدارند بارهاى گران يا ابدان شما را * ( إِلى بَلَدٍ لَمْ تَكُونُوا ) * بشهرى كه نباشيد شما * ( بالِغِيه ) * رسنده بدان با بارهاى گران يا پياده * ( إِلَّا بِشِقِّ الأَنْفُسِ ) * مگر برنج و سختى كه ببدنهاى شما رسد و گويند شق چيزى نيم آن باشد يعنى شما نتوانيد تحمل بارهاى گران كردن مگر كه بجهة تعب نصفى از قوة شما كم گردد * ( إِنَّ رَبَّكُمْ ) * بتحقيق كه آفريدگار شما * ( لَرَؤُفٌ ) * مهربانست كه پىسابقه خدمتكارى شما را نعمت داد * ( رَحِيمٌ ) * بخشاينده است كه بآفريدن چهارپايان كار بر شما آسان كرد * ( وَالْخَيْلَ ) * و بيافريد اسبان را * ( وَالْبِغالَ ) * و استران را * ( وَالْحَمِيرَ ) * و خران را * ( لِتَرْكَبُوها ) * تا بر نشينيد او را * ( وَزِينَةً ) * و تا آرايش كنيد روزگار خود را بدان آرايش كردنى اين مفعول مطلق فعل محذوفست و تقدير اينكه لتزينوا بها زينة و گويند اين معطوفست بر محل * ( لِتَرْكَبُوها ) * و تغيير نظم به جهت آنست كه زينت بفعل خالق است و ركوب بفعل او نيست و ديگر آنكه مقصود از خلق آن ركوبست و اما تزين آن بالعرض است اين آيه دلالت بر تحريم اكل لحوم خيل و بغال و حمير نمىكند چه سوق آيه دليل الخطابست و دليل الخطاب نزد اهل تحقيق درست نيست و بخارى در صحيح نقلكرده مرفوع باسماء بنت ابو بكر كه گفت ( اكلت لهم فرس على عهد رسول اللَّه ) * ( وَيَخْلُقُ ) * و ميآفريند چنانچه ايشان را آفريده * ( ما لا تَعْلَمُونَ ) * نچيزى را كه شما نمىدانيد از حشرات و هوام و طيور و ساير جانوران و گفته
مراد نعيم جنت است
لقوله فيها ما لا عين رات و لا اذن سمعت و لا خطر على قلب بشر
ابن عباس گفت مراد آنست كه بر راست عرش جوييست چند مقابل هفت آسمان و هفت زمين و هفت دريا جبرئيل هر وقت سحر در وى رود
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 177
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص١٧٧