* نظر جناب آخوند پيرامون محتملات فوق چيست ؟
احتمال اول ، دوم و سوم را باطل و احتمال پنجم را بسيار بعيد مىداند .
* دليل ابطال احتمال اول چيست ؟
اينست كه : اگر لفظ صلاة بر هيچيك از افراد خودش و بر قدر جامع ميان آنها دلالت نكند ، مهمل و بدون معنا خواهد شد و اين درست نيست .
* دليل ابطال احتمال دوم چيست ؟
اينست كه : دلالت علىحدهء لفظ صلاة بر هريك از مراتب ، مستلزم مشترك لفظى بودن آن است كه احدى بدين امر ملتزم نمىباشد .
* دليل ابطال احتمال سوم چيست ؟
اينست كه : نمىتوان مرتبهء خاصّى از مراتب نماز را لحاظ كرد و آن را موضوع له قرار داد .
* چرا احتمال پنجم را بعيد مىداند ؟
چون مستلزم يك تالى فاسد است .
* چرا ؟ زيرا :
اولا : در آيات و روايات تعبيراتى آمده از قبيل :
1 -
إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ
. عنكبوت / 45
2 - الصلاة عمود الدين . دعائم الاسلام ، ج 1 ، ص 133
3 - الصلاة معراج المؤمن . اعتقادات مجلسى ، ص 39
4 - الصوم جنّة من النار . من لا يحضر الفقيه ، ج 2 ، ص 44 .
و هكذا .
ثانيا : در هريك از اين تعابير ارادهء جنس و طبيعت شده است .
يعنى : هر ماهيتى در ضمن هر فرد و مرتبهاى كه باشد چنين و چنان است .
حال :
اگر موضوع له الفاظ عبادات خصوصيات فرديه باشد ، بايد در اطلاقات و تعبيرات مزبور به يكى از دو امر ذيل ملتزم شويم :
1 - يا بايد بگوييم تمام اين اطلاقات مجازى باشند ، چرا كه لفظ براى خصوص مرتبهاى وضع شده لكن در غير موضوع له يعنى كلى و قدر جامع استعمال شده است .