عدم صحت سلب مىباشد و اين دور آشكار است .
به عبارت ديگر مستشكل مىگويد :
چگونه مىتوانيد معناى مشكوك را موضوع قرار داده و لفظ را محمول و سپس آزمايش كنيد و بفهميد كه صحت حمل دارد يا نه ؟
آيا تنها عالم به وضع مىتواند اين كار را بكند ؟ يا اينكه جاهل به وضع هم مىتواند ؟
1 - بىترديد تنها عالم به وضع از انجام اين كار برمىآيد و لذا صحت حمل متوقف بر علم به وضع است .
2 - از طرفى شما مىخواهيد از طريق صحت حمل ، معناى حقيقى را شناسايى كنيد و علم به وضع پيدا كنيد . در نتيجه علم به وضع نيز متوقف بر صحت حمل است و اين دور است و دور هم باطل است .
مستلزم المحال محال و باطل .
پس : علامت مذكور نيز علاميّت نداشته و باطل است .
* پاسخ حضرت آخوند ( ره ) به اشكال فوق چيست ؟
همان دو بيانى است كه در اشكال به تبادر ذكر شد و لذا بايد گفت مراد از عدم صحت سلب :
1 - يا از نظر مستعلم و كسى است كه در مقام استعلام برآمده است .
2 - يا از نظر ابناء محاوره است .
حال :
اگر عدم صحت سلب از نظر مستعمل باشد مىگوييم :
عدم صحت سلب موقوف است بر علم اجمالى به موضوع له ، و علم تفصيلى به آن متوقف است بر عدم صحت سلب كه اين دور نيست چرا كه طرفين آن باهم متفاوت است .
و اگر عدم صحت سلب از نظر ابناء محاوره مطرح باشد مىگوييم :
علم مستعمل به موضوع له متوقف است بر عدم صحت سلب لفظ از معنا نزد اهل محاوره ، لكن عدم صحت سلب لفظ از معنا نزد ايشان توقفى بر علم مستعمل به موضوع له ندارد .
* مراد از شقّ اول پاسخ چيست ؟ با ذكر مثال آن را تبيين كنيد .
پاسخى است نسبت به عالم به وضع و اهل لسان به علم ايمانى ارتكازى و علم تفصيلى پاسخ داده مىشود بدين معنا كه :
1 - آن علم به وضعى كه وابسته به صحت حمل است يك علم تفصيلى و توجه تفصيلى به
كفاية الأصول ( فارسى ) — صفحة 150
مساهمون: الآخوند الخراساني
ص١٥٠