تجاوز كارانه عليه وى برخاستند بدون اينكه دليل و بهانه اى داشته باشند جز خونخواهى عثمان ، و اين را هم حضرتش پاسخ داده است پاسخى اسلامى و مطابق شريعت ، و گفته كه ورثهء عثمان بيايند و اقامهء دعوى نمايند تا من به موجب قرآن و سنت پيامبر ( ص ) قضاوت و حل و فصل نمايم - و اين در صورتى است كه آن روايت تاريخى راست باشد و گر نه باز معلوم خواهد بود كه حضرتش مثل هر مسلمان عادى طبق حكم قرآن و سنت قضاوت و دادرسى مىكند . اين كه بيايد و جمعيت انبوهى از مسلمانان را كه در جنبش عليه عثمان شركت داشتند - يعنى جمعيتى پانصد نفره يا بيشتر را كه ابن حجر در كتاب « صواعق » مىگويد در حدود ده هزار نفر بودهاند - همه را بكشد در حالى كه قاتل يك نفر بيشتر نباشد يا چهار يا ده نفر يا چنان كه گفتهاند دو نفر و ابن حجر نيز همين را گفته ، چنين چيزى عاقلانه نيست .
بنابراين تقاضاى بيعت شكنان كه مىگفتند بايد آن جمعيت به خونخواهى عثمان به قتل رسند باطل و بى اعتبار بود و دليل قيامشان غير موجه بود . لكن طلحه و زبير و عائشه - رضى اللَّه عنهم - و كسانى كه به آنها پيوستند و در مرتبهء اصحاب بودند ، شكى نيست كه دچار اشتباه گشتهاند و به قصدى پاك استنباطى خطا كردهاند .
اما معاويه و خوارج ، قصدشان كاملا روشن بوده است . اگر على با آنها نمىجنگيد چه كسى مىجنگيد ؟ ! در گمراه بودن خوارج جز گمراه ترديدى نخواهد داشت . معاويه هم جوياى سلطنت بود و در راهش به هر تباهى و گناهى دست آلود كه آخرينش بيعت گيرى براى يزيد بود . بنابراين هر كه بگويد معاويه اجتهاد كرده و به خطا رفته است يا از حقيقت جريانات بى خبر است و دهنبين و مقلد ، يا گمراه و پيرو هواى دل است . خدايا ! ما گواهيم بر اين حقيقت .
در مكه ، كتابچه اى ديدم كه در آن سخنى منسوب به ابن عساكر آمده بود بدين عبارت كه پيامبر ( ص ) پيش بينى كرده است كه معاويه عهده دار حكومت بر اين امت خواهد گشت و كسى بر او چيره نخواهد شد . و على - كرم اللَّه وجهه - در اثناى جنگ صفين گفته است كه اگر اين حديث را به ياد مىآوردم يا به اطلاعم مىرسيد با معاويه نمىجنگيدم .
گفتن چنين حرفى از كسانى كه به روى على و حسن و حسين و بازماندگانشان
الغدير ( فارسي ) — صفحة 259
مساهمون: جمعي از مترجمين
ص٢٥٩